C-831/24 Machski. Znamy opinię Rzecznika Generalnego TSUE w sprawie sankcji kredytu darmowego

Czego dotyczy sprawa C-831/24 Machski?

Sprawa C-831/24 Machski trafiła do TSUE z Sądu Rejonowego w Białymstoku. W tle jest umowa kredytu konsumenckiego, sankcja kredytu darmowego i pytanie, jak sąd powinien badać naruszenia obowiązków informacyjnych przez kredytodawcę.

Konsument złożył oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, a następnie dochodził zwrotu zapłaconych odsetek i kosztów kredytu. Polski sąd nabrał jednak wątpliwości, czy powinien badać tylko te naruszenia, które konsument wskazał w swoim oświadczeniu, czy także inne nieprawidłowości, które wynikają z dokumentów.

To pytanie jest bardzo praktyczne. W wielu sprawach konsument albo jego pełnomocnik wskazuje w oświadczeniu konkretne naruszenia. Później, po dokładniejszej analizie umowy, może się jednak okazać, że problemów jest więcej. Powstaje wtedy pytanie: czy sąd może je uwzględnić, czy musi trzymać się tylko pierwszego katalogu zarzutów?

Rzecznik Generalny zaproponował odpowiedź, która wzmacnia ochronę konsumenta. Według opinii sąd powinien zbadać z urzędu, czy umowa zawiera informacje wymagane przez dyrektywę 2008/48, także wtedy, gdy konsument nie wskazał wszystkich naruszeń w swoim oświadczeniu.

Najważniejszy wniosek z opinii

Najważniejszy fragment opinii dotyczy roli sądu. Rzecznik Generalny uznał, że sąd krajowy nie powinien być biernym obserwatorem, który sprawdza wyłącznie to, co konsument dokładnie nazwał w swoim piśmie.

Jeżeli sąd ma przed sobą umowę kredytu i może ocenić, czy kredytodawca przekazał wymagane informacje w sposób jasny i zwięzły, powinien to zrobić z urzędu. Innymi słowy: sąd powinien sam sprawdzić, czy bank lub inny kredytodawca wykonał obowiązki informacyjne wynikające z prawa unijnego.

To podejście dobrze wpisuje się w dotychczasowe orzecznictwo TSUE dotyczące ochrony konsumentów. Trybunał wielokrotnie podkreślał, że konsument jest zwykle słabszą stroną umowy – ma mniej informacji, mniejszy wpływ na treść dokumentów i najczęściej podpisuje wzorzec przygotowany przez przedsiębiorcę.

W sprawach kredytowych ta nierównowaga jest szczególnie widoczna. Umowy są długie, techniczne i często napisane językiem, którego zwykły konsument po prostu nie używa na co dzień. Wymaganie od niego, żeby już na etapie pierwszego oświadczenia bezbłędnie wyłapał i nazwał wszystkie naruszenia, byłoby podejściem bardzo formalnym. A prawo konsumenckie nie powinno zamieniać się w egzamin z umiejętności czytania bankowych regulaminów.

Co to oznacza dla spraw o sankcję kredytu darmowego?

Opinia może mieć duże znaczenie dla spraw, w których bank twierdzi, że sąd nie powinien badać naruszeń niewskazanych wprost w oświadczeniu konsumenta. Taki zarzut pojawia się w praktyce dość często. Kredytodawca próbuje wtedy zawęzić spór tylko do tego, co konsument wymienił w pierwszym piśmie.

Rzecznik Generalny proponuje inne spojrzenie. Skoro sąd ma zapewnić skuteczną ochronę konsumenta, powinien badać obowiązki informacyjne wynikające z dyrektywy 2008/48 także wtedy, gdy konkretne naruszenie nie zostało wyraźnie nazwane przez konsumenta.

To nie oznacza jednak, że każda sprawa o sankcję kredytu darmowego po tej opinii będzie automatycznie wygrana. Nadal trzeba sprawdzić konkretną umowę, datę jej zawarcia, treść formularza informacyjnego, sposób przedstawienia kosztów, RRSO, wcześniejszej spłaty i innych elementów wymaganych przez ustawę.

Największe znaczenie opinia może mieć tam, gdzie umowa zawiera kilka różnych nieprawidłowości, a bank próbuje przekonać sąd, że część z nich nie powinna być w ogóle brana pod uwagę, bo nie pojawiła się w pierwotnym oświadczeniu.

Czy oświadczenie konsumenta nadal ma znaczenie?

Tak. Opinia Rzecznika Generalnego nie oznacza, że oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego można przygotować byle jak. To nadal ważny dokument, od którego w praktyce zaczyna się spór z kredytodawcą.

W dobrze przygotowanym oświadczeniu warto wskazać rozpoznane naruszenia możliwie konkretnie. Dzięki temu ograniczamy pole sporu i pokazujemy kredytodawcy, że zarzuty wynikają z rzeczywistej analizy umowy, a nie z gotowego szablonu.

Różnica polega na czymś innym. Jeżeli później, w toku sprawy sądowej, z dokumentów wynika kolejne naruszenie obowiązków informacyjnych, to zgodnie z opinią Rzecznika sąd nie powinien go pomijać tylko dlatego, że konsument nie wymienił go wcześniej w oświadczeniu.

Wcześniejsza spłata kredytu – dlaczego pojawia się w tej sprawie?

W sprawie C-831/24 Machski pojawia się również temat wcześniejszej spłaty kredytu. Chodzi o to, czy umowa kredytu konsumenckiego jasno wyjaśniała procedurę wcześniejszej spłaty, czyli nie tylko samo prawo do spłaty przed terminem, ale także sposób skorzystania z tego prawa.

To ważna różnica. Sam zapis, że konsument „ma prawo spłacić kredyt wcześniej”, może być niewystarczający, jeżeli z umowy nie wynika, co konsument ma właściwie zrobić krok po kroku.

W praktyce konsument powinien móc zrozumieć z umowy między innymi:

• czy musi złożyć dyspozycję wcześniejszej spłaty,
• w jakiej formie powinien to zrobić,
• czy bank ma obowiązek przygotować rozliczenie,
• jak ustalana jest kwota potrzebna do spłaty,
• jak rozliczane są koszty kredytu,
• kiedy procedura wcześniejszej spłaty jest zakończona.

Dlaczego to ma znaczenie? Bo prawo, którego konsument nie potrafi wykonać bez dodatkowego dopytywania banku, jest prawem opisanym tylko połowicznie. A dyrektywa 2008/48 wymaga, aby informacje w umowie były jasne i zwięzłe.

W wielu umowach właśnie takie „techniczne” postanowienia okazują się problematyczne. Nie brzmią efektownie, nie wyglądają jak wielki spór prawny, ale potrafią mieć duże znaczenie dla oceny, czy kredytodawca rzeczywiście wykonał swoje obowiązki wobec konsumenta.

Opinia Rzecznika Generalnego to jeszcze nie wyrok TSUE

Przy całym znaczeniu tej opinii trzeba jasno powiedzieć: to nie jest jeszcze wyrok TSUE. Rzecznik Generalny przedstawia Trybunałowi swoją analizę i propozycję odpowiedzi, ale Trybunał nie jest nią związany.

W praktyce TSUE często korzysta z argumentacji rzeczników generalnych, ale nie zawsze robi to w pełni. Może przyjąć podobny kierunek, może inaczej rozłożyć akcenty, a może odpowiedzieć węziej niż proponuje rzecznik.

Dlatego po dzisiejszej opinii można mówić o bardzo ważnym i korzystnym sygnale dla konsumentów. Nie można jednak pisać, że sprawa została już ostatecznie rozstrzygnięta. Na wyrok TSUE trzeba jeszcze poczekać.

Co warto sprawdzić w umowie kredytu?

Opinia w sprawie C-831/24 Machski pokazuje, że przy sankcji kredytu darmowego nie warto zatrzymywać się na jednym postanowieniu umowy. Trzeba spojrzeć na dokumenty szerzej, bo obowiązki informacyjne kredytodawcy tworzą całość.

W analizie znaczenie mogą mieć między innymi:

• umowa kredytu i wszystkie załączniki,
• formularz informacyjny przekazany przed zawarciem umowy,
• postanowienia dotyczące wcześniejszej spłaty,
• informacje o RRSO i całkowitym koszcie kredytu,
• zasady naliczania i rozliczania prowizji,
• informacje o kosztach dodatkowych,
• harmonogram spłaty,
• aneksy i późniejsze porozumienia,
• korespondencja z bankiem albo innym kredytodawcą,
• treść oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.

Nie każda niejasność w umowie od razu przesądza o skuteczności sankcji. Ale każda wymaga sprawdzenia w kontekście całego dokumentu i przepisów obowiązujących w dacie zawarcia umowy.

Więcej o samym mechanizmie, przesłankach i skutkach tego rozwiązania wyjaśniamy na stronie: sankcja kredytu darmowego.

Podsumowanie

1. 11 czerwca 2026 r. Rzecznik Generalny TSUE przedstawił opinię w sprawie C-831/24 Machski.
2. Opinia dotyczy sankcji kredytu darmowego i obowiązków informacyjnych kredytodawcy.
3. Rzecznik zaproponował, aby sąd krajowy badał z urzędu, czy umowa spełnia wymagania wynikające z dyrektywy 2008/48.
4. Według opinii sąd nie powinien ograniczać się wyłącznie do naruszeń wskazanych przez konsumenta w oświadczeniu.
5. To ważny sygnał dla konsumentów, ale jeszcze nie wyrok TSUE.
6. Ostateczne znaczenie sprawy będzie można ocenić po wydaniu wyroku przez Trybunał.

Opinia w sprawie C-831/24 Machski jest ważna, bo pokazuje bardzo praktyczny problem: czy sprawa o sankcję kredytu darmowego ma być oceniana formalnie, tylko przez pryzmat pierwszego pisma konsumenta, czy realnie, przez pryzmat tego, czy kredytodawca rzeczywiście prawidłowo poinformował konsumenta o jego prawach i obowiązkach.

Rzecznik Generalny opowiedział się za tym drugim podejściem. I właśnie dlatego ta opinia może mieć znaczenie dla wielu postępowań dotyczących kredytów konsumenckich.

Powiązane zagadnienia

• Sankcja kredytu darmowego – analiza umowy i przesłanki
• Odsetki od kosztów kredytu a sankcja kredytu darmowego – wyrok TSUE C-744/24
• Kredyty złotowe – kiedy treść umowy wymaga sprawdzenia