Spory z bankami i oszustwa finansowe

Oszustwa bankowe

phishing · spoofing · nieautoryzowane transakcje

Telefon z numeru banku, wiadomość z linkiem albo prośba o zatwierdzenie „bezpiecznej” operacji mogą doprowadzić do utraty pieniędzy z rachunku. W takiej sprawie trzeba ustalić, czy doszło do nieautoryzowanej transakcji bankowej, co użytkownik rzeczywiście zatwierdził, jakie komunikaty wyświetlił bank i na jakiej podstawie odmówił zwrotu środków.

Pierwsze działania po zdarzeniu

Co zrobić po wykryciu nieautoryzowanej transakcji?

Po wykryciu podejrzanego przelewu, płatności kartą albo operacji wykonanej po kontakcie z oszustem trzeba przede wszystkim ograniczyć ryzyko kolejnych strat. Równocześnie należy zabezpieczyć materiały, które pozwolą później odtworzyć przebieg zdarzenia, przygotować reklamację i odnieść się do stanowiska banku.

Zabezpieczenie rachunku

Należy niezwłocznie skontaktować się z bankiem, zastrzec kartę lub zablokować dostęp do bankowości elektronicznej, zmienić dane logowania i sprawdzić, czy na rachunku nie pojawiły się kolejne dyspozycje.

Zgłoszenie transakcji i żądanie zwrotu

Bank powinien otrzymać jednoznaczną informację, których operacji użytkownik nie autoryzował, oraz wyraźne żądanie zwrotu środków. Należy zachować potwierdzenie zgłoszenia i datę jego dokonania.

Zabezpieczenie dowodów

Znaczenie mogą mieć SMS-y, wiadomości e-mail, zrzuty ekranu, numery telefonów, historia rachunku, komunikaty z aplikacji bankowej oraz informacje o rozmowach prowadzonych ze sprawcą.

Zawiadomienie o oszustwie

Warto złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Fałszywą stronę, wiadomość lub inny incydent internetowy można również zgłosić do CERT Polska. Nie zastępuje to jednak zgłoszenia transakcji bankowi.

Autoryzacja transakcji

Czy użycie kodu SMS lub aplikacji oznacza zgodę na transakcję?

Transakcja jest autoryzowana, jeżeli użytkownik wyraził zgodę na jej wykonanie w sposób uzgodniony z bankiem. Uwierzytelnienie jest natomiast technicznym potwierdzeniem tożsamości użytkownika albo użycia instrumentu płatniczego. Są to dwa różne zagadnienia.

W sprawie trzeba odtworzyć całą sekwencję zdarzeń: treść rozmowy ze sprawcą, komunikaty wyświetlane przez bank, dane odbiorcy, kwotę operacji oraz to, czy użytkownik wiedział, jaką czynność zatwierdza. Sam fakt, że system banku zarejestrował użycie prawidłowego kodu, telefonu lub aplikacji, nie rozstrzyga jeszcze, że konkretna transakcja została świadomie zaakceptowana.

Odmowa zwrotu środków

Co ma znaczenie w sporze z bankiem?

Po otrzymaniu odmowy zwrotu środków porównujemy jej uzasadnienie z reklamacją, historią transakcji, komunikatami banku i opisem zdarzenia. Trzeba ustalić, czy bank wyjaśnił sposób autoryzacji i na jakich konkretnych okolicznościach opiera zarzut rażącego niedbalstwa.

Autoryzacja operacji – jeżeli użytkownik zaprzecza, że wyraził zgodę na transakcję, bank powinien wykazać jej autoryzację i prawidłowe zapisanie w systemie.

Treść komunikatów – znaczenie ma to, jakie informacje o kwocie, odbiorcy i rodzaju operacji użytkownik otrzymał przed jej zatwierdzeniem.

Sposób działania oszusta – trzeba uwzględnić podszywanie się pod bank, wywołaną presję, przekazywane instrukcje oraz informacje, które miały wzbudzić zaufanie użytkownika.

Rażące niedbalstwo – bank nie powinien ograniczać się do samego stwierdzenia, że użytkownik podał dane, użył kodu albo wykonał czynność niezgodną z zaleceniami bezpieczeństwa. Zarzut wymaga odniesienia do konkretnych okoliczności sprawy.

Sprawy prowadzone przez kancelarię

Najczęstsze formy oszustw bankowych

Kancelaria prowadzi sprawy dotyczące nieautoryzowanych przelewów i innych transakcji dokonanych po przejęciu danych, podszyciu się pod pracownika banku albo nakłonieniu użytkownika do wykonania czynności, której rzeczywistego skutku nie znał.

Fałszywy telefon z banku

Sprawca dzwoni z numeru wyświetlającego się jako infolinia banku i przekonuje, że rachunek lub zgromadzone na nim środki są zagrożone. Takie podszywanie się pod numer telefonu określa się jako spoofing.

SMS albo e-mail z linkiem

Wiadomość prowadzi do strony przypominającej serwis banku, operatora płatności albo firmy kurierskiej. Celem phishingu jest przejęcie danych logowania, danych karty, haseł lub kodów autoryzacyjnych.

Przelew na „bezpieczne konto”

Sprawca przekonuje, że pieniądze trzeba przelać na wskazany rachunek, aby zapobiec ich kradzieży, anulować podejrzaną operację albo zabezpieczyć środki przed rzekomym atakiem.

Fałszywa aplikacja lub zdalny dostęp

Oszust nakłania do zainstalowania programu umożliwiającego mu podgląd ekranu, przejęcie danych, odczytywanie komunikatów albo zdalne wykonywanie czynności na urządzeniu.

Zakres pomocy prawnej

Jak kancelaria pomaga po odmowie zwrotu środków?

Zakres działania zależy od treści reklamacji, odpowiedzi banku, dostępnych dowodów i etapu sprawy. Po zapoznaniu się z dokumentami informujemy, jakie dalsze kroki można rozważyć oraz z jakimi kosztami i ryzykiem mogą się one wiązać.

Reklamacja i stanowisko banku

Oceniamy, czy reklamacja przedstawia pełny przebieg zdarzenia oraz czy odpowiedź banku rzeczywiście wyjaśnia autoryzację transakcji i podstawę zarzutu rażącego niedbalstwa. W razie potrzeby przygotowujemy dalsze stanowisko wobec banku.

Rzecznik Finansowy

Po zakończeniu postępowania reklamacyjnego można rozważyć wniosek o interwencję Rzecznika Finansowego albo udział w postępowaniu pozasądowym. Oceniamy, czy taki tryb jest uzasadniony w konkretnej sprawie i przygotowujemy potrzebne dokumenty.

Postępowanie sądowe

Jeżeli bank nadal odmawia zwrotu środków, oceniamy podstawy roszczenia, materiał dowodowy oraz argumenty dostępne dla obu stron. Kancelaria przygotowuje pozew i reprezentuje Klienta w sporze z bankiem.

Przebieg współpracy

Co dzieje się po przesłaniu dokumentów?

Na początku nie trzeba samodzielnie ustalać, czy transakcja była autoryzowana ani zdobywać pełnej dokumentacji technicznej banku. Wystarczy przekazać materiały, którymi Klient dysponuje, oraz możliwie dokładnie opisać przebieg zdarzenia.

  1. Opis zdarzenia i podstawowe dokumenty

    Klient przekazuje informacje o kontakcie ze sprawcą, wykonanych czynnościach, utraconej kwocie, zgłoszeniu transakcji oraz odpowiedzi otrzymanej od banku.

  2. Uzupełnienie dokumentacji

    Jeżeli potrzebna jest pełna historia rachunku, treść komunikatów, potwierdzenia operacji albo dodatkowe informacje z banku, wskazujemy, o jakie materiały należy wystąpić.

  3. Wstępna ocena sprawy

    Klient otrzymuje informację o możliwych działaniach, dostępnych dowodach, argumentach, które może podnosić bank, oraz ryzyku związanym z dalszym prowadzeniem sprawy.

  4. Decyzja Klienta

    Po omówieniu możliwych działań i kosztów to Klient decyduje, czy zleca przygotowanie dalszego pisma, postępowanie przed Rzecznikiem Finansowym albo prowadzenie sprawy sądowej.

Dokumenty do oceny sprawy

Co można przesłać na początku?

Pełna dokumentacja techniczna banku nie jest potrzebna przy pierwszym kontakcie. Można przesłać opis zdarzenia, historię operacji, reklamację, odpowiedź banku oraz pozostałe materiały, które udało się zachować. Jeżeli dokumentacja jest niepełna, wskażemy, czego jeszcze potrzeba.

Historia rachunku i transakcji

Potwierdzenia przelewów, płatności lub wypłat, dane odbiorców, kwoty, daty, godziny oraz informacje o kanale wykonania poszczególnych operacji.

Wiadomości i komunikaty

SMS-y, e-maile, zrzuty ekranu, numery telefonów, treść powiadomień z aplikacji bankowej, linki oraz inne materiały związane z kontaktem ze sprawcą.

Reklamacja i odpowiedź banku

Zgłoszenie nieautoryzowanych transakcji, żądanie zwrotu środków, odpowiedzi banku, dokumenty dotyczące zastrzeżenia karty lub dostępu oraz potwierdzenie złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

Najczęstsze pytania

Nieautoryzowane transakcje bankowe – pytania i odpowiedzi

Czy przelew zatwierdzony kodem lub w aplikacji zawsze jest autoryzowany?

Nie. Samo zarejestrowane użycie kodu, aplikacji albo telefonu nie wystarcza do wykazania, że użytkownik świadomie wyraził zgodę na konkretną transakcję. Trzeba ustalić, co rzeczywiście zatwierdził i jakie informacje otrzymał przed wykonaniem operacji.

Kiedy bank powinien zwrócić pieniądze?

Co do zasady bank powinien zwrócić kwotę nieautoryzowanej transakcji niezwłocznie, nie później niż do końca następnego dnia roboczego po jej stwierdzeniu albo zgłoszeniu. Ustawa przewiduje wyjątek, gdy bank ma uzasadnione i należycie udokumentowane podstawy, aby podejrzewać oszustwo ze strony użytkownika, i zawiadomi o tym organy ścigania. Zwrot w tym terminie nie zamyka późniejszego sporu o ostateczną odpowiedzialność za transakcję.

Czy zgłoszenie oszustwa na policję wystarcza do odzyskania pieniędzy?

Nie. Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa jest istotne, ale nie zastępuje zgłoszenia nieautoryzowanej transakcji bankowi ani wyraźnego żądania zwrotu środków.

Co oznacza zarzut rażącego niedbalstwa?

Bank może twierdzić, że użytkownik w sposób rażący naruszył obowiązki dotyczące bezpiecznego korzystania z instrumentu płatniczego. Nie każda pomyłka, nieuwaga lub skuteczne wprowadzenie w błąd oznaczają jednak rażące niedbalstwo. Ocena zależy od sposobu działania sprawcy, komunikatów banku i zachowania użytkownika w całym przebiegu zdarzenia.

Czy po odmowie banku można nadal dochodzić zwrotu środków?

Tak. Po zapoznaniu się z reklamacją, odpowiedzią banku i pozostałymi dokumentami można ocenić przygotowanie dalszego stanowiska, postępowanie przed Rzecznikiem Finansowym albo dochodzenie zwrotu środków przed sądem.

Orzecznictwo i aktualności

Publikacje o nieautoryzowanych transakcjach i oszustwach finansowych


Kontakt z kancelarią

Ocena sprawy po oszustwie bankowym

W formularzu można przesłać krótki opis zdarzenia, historię transakcji, reklamację oraz odpowiedź banku. Pełny komplet dokumentów nie jest potrzebny od razu. Po wstępnej ocenie informujemy, czy widzimy podstawy do dalszego działania, jakich materiałów jeszcze brakuje oraz jakie koszty i ryzyka mogą wiązać się z prowadzeniem sprawy.