Spory z instytucjami finansowymi

Polisolokaty, ubezpieczenia z UFK i certyfikaty inwestycyjne

Ubezpieczenia z UFK · certyfikaty inwestycyjne FIZ · spory dotyczące sprzedaży i rozliczeń

Prowadzimy sprawy dotyczące ubezpieczeń z UFK, produktów określanych potocznie jako polisolokaty oraz certyfikatów inwestycyjnych FIZ. Ocena może obejmować postanowienia umowy i dokumentów produktu, pobrane opłaty, zasady wykupu, sposób przedstawienia ryzyka oraz okoliczności, w których produkt został zaoferowany.

Umowa, wykup i sprzedaż

Opłaty, wykup i sposób sprzedaży produktu

Niekorzystny wynik inwestycji nie oznacza sam w sobie, że doszło do naruszenia prawa. W sprawach dotyczących produktów inwestycyjnych trzeba oddzielić skutki ryzyka rynkowego od problemów wynikających z treści umowy, zasad pobierania opłat, ograniczeń wykupu, sposobu zaoferowania produktu albo jego późniejszego rozliczenia.

Opłaty i potrącenia przy wykupie

Przy zakończeniu umowy ustalamy, jaka część różnicy między dokonanymi wpłatami a wypłaconą kwotą wynika ze zmiany wartości inwestycji, a jaka z opłat, potrąceń lub innych zasad rozliczenia przewidzianych w dokumentach produktu.

Zasady naliczania opłat

Sprawdzamy rodzaj i podstawę pobranych opłat, sposób ich określenia w umowie, OWU, tabelach opłat lub innych dokumentach oraz ich wpływ na wartość rachunku lub kwotę wykupu.

Wykup i dostęp do środków

Oceniamy zasady zakończenia umowy, wykupu lub umorzenia oraz ograniczenia wynikające z dokumentów konkretnego produktu, w tym statutu funduszu w przypadku certyfikatów inwestycyjnych FIZ.

Sposób zaoferowania produktu

Ustalamy, kto oferował produkt, jakie informacje i dokumenty przekazano przed zawarciem umowy lub dokonaniem inwestycji oraz jakie obowiązki informacyjne lub sprzedażowe miały zastosowanie w dacie jej zawarcia.

Ubezpieczeniowy fundusz kapitałowy

Ubezpieczenia na życie z UFK i tzw. polisolokaty

„Polisolokata” nie jest ustawową nazwą jednego rodzaju umowy. Określenie to było używane potocznie wobec różnych produktów ubezpieczeniowo-oszczędnościowych i inwestycyjnych. Dlatego pierwszym etapem analizy jest ustalenie rzeczywistej konstrukcji konkretnej umowy.

Ubezpieczeniowy fundusz kapitałowy jest wydzielonym funduszem aktywów tworzonym ze składek ubezpieczeniowych i inwestowanym w sposób określony w umowie. W ubezpieczeniach z UFK wartość świadczeń lub wykupu może być powiązana z wartością jednostek funduszu, a umowa może przewidywać różne rodzaje opłat i określony zakres ochrony ubezpieczeniowej.

W sprawie analizujemy między innymi postanowienia dotyczące wartości wykupu, kosztów i innych obciążeń, zasady inwestowania środków oraz dokumenty przekazane przed zawarciem umowy lub przystąpieniem do niej.

Fundusze inwestycyjne zamknięte

Certyfikaty inwestycyjne FIZ

Certyfikaty inwestycyjne są papierami wartościowymi emitowanymi przez fundusz inwestycyjny zamknięty. Możliwość ich wykupu przez fundusz nie jest jednak jednakowa dla wszystkich FIZ. Fundusz może wykupywać własne certyfikaty, jeżeli przewiduje to jego statut.

Statut określa przesłanki, tryb i warunki wykupu, a także terminy jego przeprowadzania. Dlatego przy ocenie możliwości wyjścia z inwestycji trzeba odnieść się do dokumentów konkretnego funduszu, a nie do jednej ogólnej zasady dotyczącej wszystkich certyfikatów FIZ.

Jeżeli spór dotyczy sposobu zaoferowania certyfikatów, odrębnej oceny wymagają podmiot uczestniczący w sprzedaży, charakter świadczonej usługi, status inwestora oraz obowiązki prawne obowiązujące w dacie inwestycji.

Podstawa oceny

Co może być przedmiotem sporu?

Podstawa roszczeń zależy od rodzaju produktu i okoliczności konkretnej sprawy. Inaczej ocenia się treść postanowień umowy, inaczej obowiązki związane z jej oferowaniem, a jeszcze inaczej późniejsze wykonanie i rozliczenie produktu.

Treść umowy i wzorców

Oceniamy postanowienia dotyczące opłat, wartości wykupu, sposobu ustalania świadczeń, zasad inwestowania i ograniczeń w zakończeniu produktu. W przypadku umów konsumenckich sprawdzamy również, czy określone postanowienia mogą podlegać kontroli pod kątem ich niedozwolonego charakteru.

Sposób zaoferowania produktu

Ustalamy okoliczności zawarcia umowy lub dokonania inwestycji, podmiot oferujący produkt oraz zakres informacji przekazanych o jego konstrukcji, kosztach, ryzyku i płynności.

Wykonanie i rozliczenie

Porównujemy sposób pobrania opłat, wycenę i wykup produktu oraz inne czynności instytucji finansowej z zasadami wynikającymi z umowy, OWU, statutu i pozostałej dokumentacji.

Zakres obowiązków informacyjnych i sprzedażowych ustalamy według rodzaju produktu, podmiotu uczestniczącego w jego oferowaniu oraz przepisów obowiązujących w czasie zawierania umowy lub dokonywania inwestycji.

Ograniczona płynność inwestycji

Redukcja żądań wykupu certyfikatów FIZ

Statut funduszu może przewidywać zasady, zgodnie z którymi w określonych sytuacjach żądania wykupu nie są realizowane w pełnym zakresie. W takim przypadku fundusz wykupuje jedynie część certyfikatów przedstawionych do wykupu, a pozostała część inwestycji nie zostaje w tym terminie zakończona.

Przy analizie takiego rozliczenia sprawdzamy przede wszystkim podstawę statutową redukcji, warunki jej zastosowania, sposób obliczenia liczby certyfikatów podlegających wykupowi oraz dokumenty przekazane inwestorowi.

Przebieg analizy

Jak wygląda analiza sprawy?

Dokumenty i identyfikacja produktu

W pierwszej kolejności ustalamy, jaki produkt został zawarty lub nabyty, jakie podmioty uczestniczyły w jego oferowaniu oraz jakie dokumenty określają jego warunki.
Właściwy stan prawny i sposób sprzedaży

Określamy przepisy właściwe ze względu na rodzaj produktu i datę zawarcia umowy lub dokonania inwestycji. Jeżeli sprawa dotyczy sprzedaży produktu, analizujemy również rolę podmiotu, który go oferował, oraz ciążące na nim wówczas obowiązki.
Umowa, opłaty i rozliczenie

Porównujemy dokumentację produktu z historią wpłat, pobranymi opłatami, wyceną oraz sposobem zakończenia lub wykupu inwestycji.
Roszczenia, dowody i dalsze działanie

Przedstawiamy wynik analizy, możliwe podstawy dalszego działania, potrzebne dowody oraz koszty i ryzyka związane ze sporem. Zakres dalszych czynności zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Dokumenty

Dokumenty do wstępnej oceny

Na początku wystarczą posiadane dokumenty. Po ich sprawdzeniu można ustalić, które materiały należy jeszcze uzyskać od ubezpieczyciela, TFI, banku, domu maklerskiego albo innego podmiotu uczestniczącego w oferowaniu produktu.

Ubezpieczenie z UFK

Umowa lub polisa, OWU, regulamin UFK, tabele opłat, aneksy oraz dokumenty określające wartość wykupu i sposób inwestowania składek.

Certyfikaty FIZ

Statut funduszu, warunki emisji lub inne dokumenty dotyczące nabycia certyfikatów, potwierdzenia transakcji, informacje o wykupie oraz korespondencja z TFI lub podmiotem oferującym.

Wpłaty, wyceny i rozliczenia

Historia składek lub wpłat, zestawienia rachunku, informacje o liczbie jednostek albo certyfikatów, wyceny, dokumenty wykupu oraz zestawienia pobranych opłat.

Dokumentacja sprzedażowa

Ankiety, kwestionariusze, materiały informacyjne, prezentacje, korespondencja oraz inne dokumenty pokazujące okoliczności, w których produkt został zaoferowany.

Najczęstsze pytania

Polisolokaty, UFK i certyfikaty FIZ – pytania i odpowiedzi

Czy strata na produkcie inwestycyjnym sama w sobie daje podstawę do roszczenia?

Nie. Spadek wartości inwestycji może być skutkiem ryzyka związanego z danym produktem. Przy ocenie sprawy trzeba ustalić, czy poza wynikiem inwestycyjnym wystąpił problem dotyczący treści umowy, sposobu zaoferowania produktu, pobranych opłat albo wykonania i rozliczenia umowy.

Czy można dochodzić zwrotu opłaty pobranej przy wykupie ubezpieczenia z UFK?

Zależy to od treści konkretnej umowy, charakteru opłaty, sposobu jej określenia oraz stanu prawnego właściwego dla danej umowy. Nie każde potrącenie przy wykupie jest automatycznie niedopuszczalne, dlatego postanowienia dotyczące opłat trzeba ocenić w kontekście całej umowy i jej rozliczenia.

Czy FIZ musi wykupić wszystkie certyfikaty przedstawione do wykupu?

Nie w każdym przypadku. Możliwość i zasady wykupu wynikają ze statutu konkretnego funduszu. Jeżeli statut przewiduje ograniczenie lub redukcję realizacji żądań wykupu, trzeba sprawdzić podstawę i warunki zastosowania tego mechanizmu oraz sposób jego wykonania.

Czy sposób sprzedaży produktu może mieć znaczenie dla roszczeń?

Tak, ale zakres obowiązków należy ustalić dla konkretnej sprawy. Zależy on między innymi od rodzaju produktu, podmiotu uczestniczącego w jego oferowaniu, charakteru świadczonej usługi oraz przepisów obowiązujących w czasie zawierania umowy lub dokonywania inwestycji.