Prowizja doliczona do kredytu. Czy bank mógł naliczać od niej odsetki?
W wielu umowach kredytu gotówkowego klient otrzymuje na rachunek jedną kwotę, ale spłaca kwotę wyższą. Różnica wynika z prowizji, którą bank dolicza do kredytu. Jeżeli następnie bank nalicza od tej prowizji odsetki, pojawia się poważne pytanie o prawidłowość rozliczenia umowy.
Ten problem ma znaczenie przy sankcji kredytu darmowego. Nie chodzi o sam fakt pobrania prowizji, lecz o to, czy prowizja została potraktowana jak kapitał oddany konsumentowi do dyspozycji i czy bank jasno pokazał skutki takiego rozliczenia w umowie, formularzu informacyjnym oraz harmonogramie spłaty.
Na czym polega problem z odsetkami od prowizji?
Prowizja za udzielenie kredytu jest kosztem kredytu. Bank może ją przewidzieć w umowie, ale sposób jej rozliczenia nie jest obojętny. Inaczej wygląda sytuacja, gdy klient płaci prowizję z własnych środków, a inaczej wtedy, gdy bank dolicza ją do salda kredytu.
Przy kredytowanej prowizji klient nie płaci jej od razu. Bank pobiera prowizję dla siebie, ale jednocześnie wpisuje ją do kwoty, którą klient ma później spłacić w ratach. W dokumentach pojawia się więc wyższa kwota zadłużenia niż kwota faktycznie wypłacona na rachunek.
Przykład: bank wypłaca klientowi 70.000 zł. Prowizja wynosi 7.000 zł. Harmonogram spłaty zaczyna się jednak od 77.000 zł. Jeżeli odsetki są naliczane od całego tego salda, klient płaci odsetki również od prowizji pobranej przez bank.
Prowizja nie jest kwotą, którą klient otrzymał do swobodnego wykorzystania. Jeżeli bank nalicza od niej odsetki, powinien jasno pokazać ten mechanizm i jego koszt.
Kwota wypłacona klientowi a kwota przyjęta do spłaty
W umowach kredytowych często pojawiają się różne kwoty. Dla konsumenta najważniejsze jest to, ile pieniędzy rzeczywiście otrzymał i od jakiej kwoty bank naliczał odsetki.
Jeżeli formularz informacyjny wskazuje, że całkowita kwota kredytu wynosi 70.000 zł, a umowa albo harmonogram pokazują do spłaty 77.000 zł, trzeba ustalić, skąd wynika różnica. Najczęściej będzie to właśnie prowizja, ubezpieczenie albo inny koszt doliczony do kredytu.
Taka konstrukcja może być dla klienta nieczytelna. W jednej części dokumentów bank pokazuje kwotę wypłaconą, w drugiej kwotę „udzielonego kredytu”, a w harmonogramie saldo powiększone o koszty. Jeżeli dokumenty nie tłumaczą jasno, że od tej wyższej kwoty będą naliczane odsetki, pojawia się pole do analizy pod kątem obowiązków informacyjnych banku.
Co pokazuje harmonogram spłaty?
Harmonogram jest w takich sprawach bardzo ważny. To tam widać saldo początkowe, wysokość raty, część kapitałową i część odsetkową. Często dopiero harmonogram pokazuje, że bank rozpoczął spłatę od kwoty wyższej niż ta, którą klient faktycznie otrzymał.
Jeżeli pierwsze saldo w harmonogramie obejmuje prowizję, trzeba sprawdzić, czy bank naliczał odsetki od całej tej kwoty. W praktyce banki rzadko pokazują osobno, ile odsetek przypada na kapitał wypłacony klientowi, a ile na prowizję lub inne koszty doliczone do kredytu.
Dlatego przy analizie porównuje się umowę, formularz informacyjny i harmonogram. Jeżeli te dokumenty pokazują różne kwoty, a bank nie wyjaśnia przejrzyście ich znaczenia, sprawa wymaga dokładniejszego rozliczenia.
TSUE C-744/24 i odsetki od kosztów kredytu
Problem odsetek od prowizji trzeba dziś oceniać także w świetle wyroku TSUE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24. Trybunał wskazał, że przy kredycie konsumenckim znaczenie ma rozróżnienie między kwotą wypłaconą konsumentowi a kwotami przeznaczonymi na pokrycie kosztów związanych z kredytem.
To rozróżnienie dobrze pasuje do kredytowanych prowizji. Prowizja jest kosztem kredytu. Jeżeli bank finansuje ją w ramach umowy, nie oznacza to jeszcze, że może traktować ją tak samo jak kapitał wypłacony klientowi.
Sam wyrok TSUE C-744/24 omawiamy szerzej w osobnym wpisie: TSUE – odsetki od kosztów kredytu a sankcja kredytu darmowego. W tym artykule skupiamy się na praktycznym problemie prowizji doliczonej do kredytu.
Odsetki od prowizji a sankcja kredytu darmowego
Odsetki od prowizji mogą mieć znaczenie przy sankcji kredytu darmowego, ale nie działają automatycznie. Trzeba sprawdzić, czy w konkretnej umowie doszło do naruszenia obowiązków informacyjnych z ustawy o kredycie konsumenckim.
W praktyce badamy przede wszystkim, czy bank prawidłowo wskazał całkowitą kwotę kredytu, całkowity koszt kredytu, RRSO, zasady oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty. Jeżeli bank naliczał odsetki od prowizji, a dokumenty nie pokazywały tego w sposób jasny, może to wzmacniać argumentację dotyczącą SKD.
Znaczenie ma również termin złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego. Inaczej ocenia się umowę nadal wykonywaną, inaczej umowę spłaconą, a jeszcze inaczej sprawę, w której bank albo fundusz dochodzi zapłaty po wypowiedzeniu kredytu.
Jakie dokumenty pozwalają to sprawdzić?
Do sprawdzenia odsetek od prowizji potrzebna jest nie tylko sama umowa. Najważniejsze jest odtworzenie sposobu, w jaki bank faktycznie rozliczał kredyt.
- umowa kredytu wraz z załącznikami,
- formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego,
- pierwotny harmonogram spłaty,
- późniejsze harmonogramy po zmianach oprocentowania,
- historia spłat od uruchomienia kredytu,
- historia zmian oprocentowania,
- zaświadczenie o aktualnym saldzie albo o całkowitej spłacie kredytu,
- rozliczenie prowizji, ubezpieczeń i innych kosztów doliczonych do kredytu.
Jeżeli tych dokumentów brakuje, można wystąpić do banku o ich wydanie. Bez historii spłaty i zaświadczenia trudno policzyć, ile odsetek faktycznie pobrano od kosztów doliczonych do kredytu.
Co wynika z takiej analizy?
Analiza pozwala ustalić, czy prowizja została doliczona do salda kredytu, czy bank naliczał od niej odsetki i czy dokumenty jasno pokazywały ten mechanizm.
Jeżeli klient otrzymał na rachunek jedną kwotę, harmonogram pokazuje kwotę wyższą, a różnica odpowiada prowizji albo innym kosztom kredytu, warto sprawdzić, jak bank obliczył odsetki, RRSO i całkowity koszt kredytu.
Najważniejsze wnioski
- Prowizja doliczona do kredytu może powiększać saldo, od którego bank nalicza odsetki.
- Trzeba odróżnić kwotę wypłaconą klientowi od kosztów pobranych przez bank.
- Harmonogram często pokazuje, czy prowizja została włączona do kapitału spłacanego w ratach.
- Odsetki od prowizji mogą mieć znaczenie przy sankcji kredytu darmowego, jeżeli bank nieprawidłowo wykonał obowiązki informacyjne.
- Do oceny potrzebne są umowa, formularz informacyjny, harmonogram, historia spłat i zaświadczenie z banku.
Analiza umowy kredytu z doliczoną prowizją
Przy kredytach z doliczoną prowizją znaczenie mają konkretne dokumenty: umowa, formularz informacyjny, harmonogram, historia spłat i zaświadczenia z banku. Dopiero ich zestawienie pozwala ocenić, czy bank naliczał odsetki od prowizji i czy sposób rozliczenia kredytu może budzić zastrzeżenia.
