Kredyty frankowe · nieważność umowy · rozliczenie z bankiem
Rozliczenie nieważnej umowy frankowej
Rozliczenie nieważnej umowy frankowej obejmuje zwrot świadczeń spełnionych przez kredytobiorcę i bank na podstawie umowy, która okazała się niewiążąca. Roszczenia te mogą być dochodzone jeszcze w toku procesu. Prawomocny wyrok kończy etap sądowego rozpoznania sprawy, a w części zasądzającej zapłatę pozwala wszcząć egzekucję, jeżeli bank nie wykona orzeczenia dobrowolnie.
Rozliczenie nieważnej umowy frankowej po prawomocnym wyroku
W wyroku dotyczącym kredytu frankowego sąd może ustalić, że umowa nie wiąże stron, a jednocześnie zasądzić od banku na rzecz kredytobiorcy oznaczoną kwotę wraz z odsetkami i kosztami procesu. Te dwa rozstrzygnięcia wywołują odmienne skutki.
Samo ustalenie nieważności umowy nie stanowi podstawy do egzekucji świadczenia pieniężnego. Egzekucję można prowadzić na podstawie tej części wyroku, w której sąd nakazał bankowi zapłatę określonej kwoty. Po uzyskaniu klauzuli wykonalności wyrok w tym zakresie staje się tytułem wykonawczym.
Sąd zasądza kwoty objęte żądaniem pozwu, a nie wszystkie świadczenia spełnione w całym okresie wykonywania umowy. Po zakończeniu sprawy należy więc sprawdzić sentencję wyroku, okres objęty pozwem, sposób naliczenia odsetek oraz rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
Jeżeli bank wykonuje wyrok dobrowolnie, zwykle zwraca się do kredytobiorcy lub jego pełnomocnika o wskazanie rachunku bankowego. Po otrzymaniu przelewu należy porównać jego wysokość z treścią orzeczenia, uwzględniając należność główną, odsetki i zasądzone koszty.
Zwrot świadczeń po unieważnieniu kredytu frankowego
Zgodnie z przyjętą w orzecznictwie teorią dwóch kondykcji każdej ze stron przysługuje odrębne roszczenie o zwrot świadczenia spełnionego na podstawie nieważnej umowy. Kredytobiorca może żądać zwrotu rat, prowizji i innych opłat objętych jego roszczeniem, natomiast bank może dochodzić zwrotu wypłaconego kapitału.
Roszczenia te nie umarzają się automatycznie do wysokości wierzytelności niższej. Do ich rozliczenia może dojść przez dobrowolną zapłatę, skuteczne potrącenie, ugodę albo wykonanie prawomocnych orzeczeń wydanych na rzecz każdej ze stron. Zasadę odrębności tych roszczeń potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21.
Przy końcowym rozliczeniu trzeba zatem uwzględnić nie tylko kwotę zasądzoną od banku, lecz także sposób rozliczenia kapitału kredytu oraz ewentualne oświadczenia o potrąceniu złożone przez którąkolwiek ze stron.
Sposoby dochodzenia zwrotu świadczeń od banku
Jeżeli bank dobrowolnie wykonuje prawomocny wyrok, rozliczenie obejmuje przekazanie danych rachunku oraz sprawdzenie wysokości dokonanej wpłaty. Szczególnej kontroli wymagają odsetki naliczone do dnia zapłaty oraz koszty procesu.
Jeżeli bank nie płaci dobrowolnie, kredytobiorca może wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności części wyroku zasądzającej świadczenie, a następnie złożyć wniosek egzekucyjny. We wniosku wskazuje się należność główną, należne odsetki i koszty procesu, z uwzględnieniem wpłat dokonanych już przez bank.
Komornik może skierować egzekucję do rachunków bankowych lub innych wierzytelności należących do banku. Dłużnika obciążają koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji, natomiast ich wysokość oraz koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym ustala się według właściwych przepisów i rozstrzygnięć organu egzekucyjnego.
Przykładowy przebieg rozliczenia po unieważnieniu kredytu frankowego
W jednej z prowadzonych przez nas spraw umowa kredytu frankowego została całkowicie spłacona i zamknięta jeszcze przed wniesieniem pozwu. Postępowanie przebiegało następująco:
- pozew o ustalenie nieważności umowy oraz zapłatę został złożony w kwietniu 2021 r.;
- sąd I instancji wydał wyrok we wrześniu 2021 r.;
- apelacja banku wpłynęła w grudniu 2021 r.;
- odpowiedź na apelację złożyliśmy w styczniu 2022 r.;
- rozprawa apelacyjna odbyła się w połowie lutego 2022 r.;
- wyrok sądu II instancji został ogłoszony pod koniec lutego 2022 r.;
- w kwietniu 2022 r. komornik wyegzekwował od banku należności objęte tytułem wykonawczym, w tym zasądzone kwoty, odsetki i koszty postępowania.
Kredyty frankowe – dodatkowe informacje
Informacje dotyczące postępowań w sprawach kredytów powiązanych z walutami obcymi, w tym skutków nieważności umowy i rozliczeń z bankiem, zostały zebrane na stronie Pomoc dla frankowiczów.
Skutki usunięcia niedozwolonych postanowień z umowy kredytu były przedmiotem między innymi wyroku TSUE z 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18.
Rozliczenie po prawomocnym wyroku frankowym
Prawomocność wyroku nie zawsze oznacza, że rozliczenie z bankiem kończy się jednym przelewem. Trzeba sprawdzić, jakie kwoty rzeczywiście zostały zasądzone, do jakiej daty należą się odsetki, jak rozliczono koszty procesu oraz czy po stronie banku pozostaje jeszcze roszczenie o zwrot kapitału.
Jeżeli bank wykonał wyrok tylko częściowo, dokonał potrącenia albo sam dochodzi zwrotu kapitału, końcowe rozliczenie wymaga zestawienia wzajemnych należności stron i czynności podjętych w obu postępowaniach.
Kancelaria prowadzi sprawy dotyczące rozliczenia nieważnych umów kredytów frankowych, wykonania prawomocnych wyroków oraz postępowań wszczynanych przez banki o zwrot kapitału.
