Nieważność umowy Nordea-Habitat – prawomocny wyrok przeciwko PKO BP
Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2022 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I C 1091/20, Sąd Okręgowy w Toruniu ustalił nieważność umowy kredytu mieszkaniowego Nordea-Habitat zawartej w 2008 r. oraz zasądził na rzecz kredytobiorców kwoty 164 972,34 zł i 20 095,34 CHF wraz z odsetkami. Wyrok jest prawomocny – apelacja banku została oddalona przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku.
Najważniejsze informacje o wyroku
- Sąd I instancji: Sąd Okręgowy w Toruniu
- Data wyroku: 12 kwietnia 2022 r.
- Sygnatura: I C 1091/20
- Bank: PKO BP S.A. jako następca prawny Nordea Bank Polska S.A.
- Rodzaj umowy: kredyt mieszkaniowy Nordea-Habitat powiązany z CHF
- Rozstrzygnięcie: nieważność umowy w całości
- Zasądzone: 164 972,34 zł oraz 20 095,34 CHF z odsetkami ustawowymi za opóźnienie
- Koszty procesu: zasądzone na rzecz kredytobiorców
- Status: wyrok prawomocny
- Sąd II instancji: Sąd Apelacyjny w Gdańsku, wyrok z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. V ACa 814/22
Co wynika z wyroku – najważniejsze
- Sąd ustalił nieważność umowy kredytu mieszkaniowego Nordea-Habitat zawartej w 2008 r.
- Na rzecz kredytobiorców zasądzono świadczenia spełnione na podstawie nieważnej umowy.
- Znaczenie miała konstrukcja kredytu denominowanego, w którym kwota była wyrażona w CHF, ale wypłata i spłata następowały w złotych.
- Mechanizm przeliczeniowy odwoływał się do tabel kursowych banku, bez jasnych i weryfikowalnych zasad ustalania kursu.
- Wyrok jest już prawomocny, ponieważ Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację banku.
Zakres rozstrzygnięcia
Sąd Okręgowy w Toruniu ustalił, że umowa o kredyt mieszkaniowy Nordea-Habitat zawarta w 2008 r. jest nieważna w całości. Jednocześnie zasądził od PKO BP S.A. na rzecz kredytobiorców kwoty 164 972,34 zł oraz 20 095,34 CHF, obie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
Sąd zasądził również na rzecz kredytobiorców koszty procesu. Po wniesieniu apelacji przez bank sprawa trafiła do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 9 grudnia 2022 r., sygn. V ACa 814/22, oddalił apelację banku i utrzymał rozstrzygnięcie o nieważności umowy.
Charakter umowy Nordea-Habitat
Sprawa dotyczyła wzorca umowy stosowanego w 2008 r. Bank wskazywał, że przedmiotem umowy był kredyt denominowany, udzielony w złotych, w kwocie stanowiącej równowartość określonej sumy CHF. Umowa składała się z dwóch części: Części Szczególnej Umowy (CSU) oraz Części Ogólnej Umowy (COU).
W CSU określono m.in. kwotę kredytu w CHF, okres kredytowania, wysokość prowizji i koszty całkowite. Jednocześnie kredyt miał zostać wypłacony na rachunek w PLN i spłacany również w PLN. W COU bank doprecyzował zasady przeliczeń, odwołując się do tabel kursowych obowiązujących w banku.
W umowie pojawiały się postanowienia typowe dla konstrukcji Nordea-Habitat:
- „Kredyt mieszkaniowy Nordea Habitat jest udzielany w złotych.”
- „W przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej kwota kredytu wypłacana w złotych zostanie określona poprzez przeliczenie na złote kwoty wyrażonej w walucie, w której kredyt jest denominowany, według kursu kupna tej waluty zgodnie z Tabelą kursów obowiązującą w Banku w dniu uruchomienia środków.”
W praktyce oznaczało to, że wysokość zobowiązania była uzależniona od tabel kursowych banku. Kredytobiorcy nie otrzymywali środków w CHF, ale ponosili ryzyko kursowe oraz skutki przeliczeń dokonywanych według kursów stosowanych przez bank.
Kredyt denominowany – wypłata i spłata w złotych
Kredyt był wypłacany i spłacany w złotych, przy czym zarówno przeliczenie kwoty kredytu, jak i późniejszych rat następowało według kursów ustalanych przez bank w jego tabelach. Ten element był jednym z najważniejszych problemów w sprawie.
Dla kredytobiorców oznaczało to, że nie mogli na podstawie samej umowy samodzielnie ustalić, jaką kwotę bank faktycznie wypłaci po przeliczeniu oraz jak będą kształtowały się raty po zastosowaniu kursów z tabel bankowych. Umowa przenosiła na konsumentów ryzyko kursowe, ale nie dawała im przejrzystego narzędzia do oceny skali tego ryzyka.
Dlaczego mechanizm tabel kursowych miał znaczenie
W sprawach dotyczących kredytów denominowanych sądy badają przede wszystkim, czy umowa w sposób jasny określała mechanizm przeliczenia waluty oraz czy bank nie pozostawił sobie swobody w ustalaniu kursu. Jeżeli kurs wypłaty i kurs spłaty zależały od tabel bankowych, a umowa nie wskazywała obiektywnych zasad ich tworzenia, konsument nie mógł realnie zweryfikować wysokości swojego zobowiązania.
Taki model prowadził do zachwiania równowagi stron. Bank znał sposób tworzenia tabel i stosował własne kursy, natomiast kredytobiorcy musieli przyjąć skutki tego mechanizmu bez możliwości rzeczywistej kontroli. Właśnie ten problem stał się jedną z podstaw oceny, że umowa Nordea-Habitat nie może dalej obowiązywać.
Znaczenie wyroku dla kredytobiorców
W pierwotnym wpisie wskazywaliśmy, że wyrok jest nieprawomocny i można spodziewać się apelacji banku. Tak też się stało. Ostatecznie jednak apelacja została oddalona, a ustalenie nieważności umowy Nordea-Habitat utrzymało się przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku.
Sprawa dobrze pokazuje problem kredytów denominowanych, w których kredytobiorcy otrzymali środki w złotych, spłacali zobowiązanie w złotych, a mimo to saldo kredytu było powiązane z CHF. W tej konkretnej sprawie kredytobiorcy otrzymali z banku 315 000 zł, a po 14 latach spłaty saldo zadłużenia wynosiło około 350 000 zł, czyli więcej niż kwota faktycznie wypłacona przez bank.
Po prawomocnym stwierdzeniu nieważności umowy kredytobiorcy nie muszą wykonywać umowy na dotychczasowych zasadach. Rozliczenie stron następuje według skutków wynikających z nieważności, a nie według salda opartego na kursach franka i tabelach banku.
Aktualizacja – 4 listopada 2025 r.
Wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. I C 1091/20, jest już prawomocny. W dniu 9 grudnia 2022 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku, sygn. V ACa 814/22, oddalił apelację banku, podtrzymując rozstrzygnięcie o nieważności umowy kredytu Nordea-Habitat. Strony zostały rozliczone zgodnie z prawomocnym orzeczeniem.
Pełnomocnicy
Pomoc dla kredytobiorców CHF
Informacje dotyczące spraw związanych z kredytami powiązanymi z walutą obcą, w tym zasad rozliczeń po stwierdzeniu nieważności umowy, zostały omówione w odrębnej sekcji: kredyty powiązane z walutą obcą.
Analiza umowy Nordea-Habitat
W sprawach dotyczących umów Nordea-Habitat analizujemy przede wszystkim Część Szczególną Umowy, Część Ogólną Umowy, aneksy, historię spłat, sposób wypłaty kredytu oraz zasady przeliczeń według tabel kursowych banku. Dopiero ocena konkretnych dokumentów pozwala ustalić, czy mechanizm zastosowany w danej umowie może uzasadniać roszczenia wobec banku i jak powinno wyglądać rozliczenie po ewentualnym stwierdzeniu nieważności kredytu.
