Nieważność umowy Getin Noble Bank indeksowanej do CHF – wyrok SO w Toruniu
Wyrokiem z dnia 8 listopada 2021 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I C 691/21, Sąd Okręgowy w Toruniu ustalił nieważność umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF, zawartej z poprzednikiem prawnym Getin Noble Bank S.A. Sąd zasądził na rzecz kredytobiorcy kwotę 181 070,52 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz koszty procesu.
Najważniejsze informacje o wyroku
- Sąd: Sąd Okręgowy w Toruniu, I Wydział Cywilny
- Data wyroku: 8 listopada 2021 r.
- Sygnatura: I C 691/21
- Bank: Getin Noble Bank S.A.
- Rodzaj umowy: kredyt hipoteczny indeksowany do CHF
- Rozstrzygnięcie: nieważność umowy w całości
- Zasądzone: 181 070,52 zł + odsetki ustawowe za opóźnienie
- Koszty procesu: 6 417 zł
- Przebieg sprawy: pozew wniesiony 8 kwietnia 2021 r., wyrok wydany po około 7 miesiącach
- Istotne w sprawie: klauzule przeliczeniowe, spread walutowy i rozliczenie według teorii dwóch kondykcji
Co wynika z wyroku – najważniejsze
- Sąd ustalił nieważność umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF.
- Na rzecz kredytobiorcy zasądzono kwotę 181 070,52 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
- Znaczenie miały niedozwolone postanowienia dotyczące mechanizmu ustalania kursów walut oraz spreadu walutowego.
- Eliminacja klauzul przeliczeniowych prowadziła do nieważności umowy w całości.
- Sprawa została rozpoznana sprawnie – od wniesienia pozwu do wydania wyroku upłynęło około siedmiu miesięcy.
Zakres rozstrzygnięcia
Sąd Okręgowy w Toruniu ustalił, że umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF, zawarta z poprzednikiem prawnym Getin Noble Bank S.A., jest nieważna w całości. Jednocześnie zasądził od banku na rzecz kredytobiorcy kwotę 181 070,52 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
Odsetki zostały zasądzone od kwoty 173 071,52 zł od dnia 18 marca 2021 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 7 999 zł od dnia 28 września 2021 r. do dnia zapłaty. Sąd zasądził również kwotę 6 417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym 5 417 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Klauzule przeliczeniowe i skutki ich eliminacji
W ocenie Sądu umowa zawierała niedozwolone postanowienia dotyczące mechanizmu ustalania kursów walut oraz spreadu walutowego. To właśnie te elementy miały zasadnicze znaczenie dla określenia wysokości zobowiązania kredytobiorcy, a więc dla jednego z najważniejszych ekonomicznych skutków całej umowy.
Postanowienia odwołujące się do tabel kursowych banku przyznawały Getin Noble Bank jednostronną swobodę w kształtowaniu wysokości zobowiązania. Kredytobiorca nie mógł samodzielnie zweryfikować, według jakich kryteriów bank określa kurs stosowany do przeliczeń, ani jak ten kurs przełoży się na saldo zadłużenia i wysokość kolejnych rat.
Tego rodzaju konstrukcja naruszała równowagę kontraktową stron oraz standard ochrony konsumenta. Usunięcie klauzul abuzywnych nie pozwalało na dalsze wykonywanie umowy, co skutkowało jej nieważnością od chwili zawarcia.
Spread walutowy i tabele kursowe banku
W sprawach dotyczących kredytów indeksowanych do CHF szczególne znaczenie ma spread walutowy, czyli różnica między kursem kupna i kursem sprzedaży stosowanym przez bank. Jeżeli umowa pozwalała bankowi samodzielnie określać te kursy, konsument nie miał realnego wpływu na wysokość świadczenia ani możliwości wcześniejszego oszacowania pełnych skutków mechanizmu przeliczeniowego.
Problem nie sprowadza się więc wyłącznie do samego wzrostu kursu franka. Istotne jest to, czy bank już w chwili zawierania umowy opisał mechanizm w sposób przejrzysty i czy nie pozostawił sobie jednostronnej swobody w ustalaniu parametrów wpływających na wysokość długu. W tej sprawie Sąd uznał, że wadliwość tych postanowień prowadziła do nieważności całej umowy.
Rozliczenie stron – teoria dwóch kondykcji
Sąd zastosował teorię dwóch kondykcji, zasądzając od banku kwotę odpowiadającą świadczeniom spełnionym przez kredytobiorcę na podstawie nieważnej umowy. Oznacza to, że roszczenie kredytobiorcy o zwrot wpłat zostało potraktowane jako odrębne od ewentualnego roszczenia banku o zwrot wypłaconego kapitału.
W pierwotnym opisie sprawy wskazywaliśmy również, że Sąd nie uwzględnił zgłoszonego przez bank zarzutu zatrzymania. Taki element ma znaczenie praktyczne, ponieważ banki często próbują uzależniać wykonanie wyroku od jednoczesnego zaoferowania zwrotu kapitału przez kredytobiorcę.
Sprawny przebieg postępowania
Postępowanie zostało zakończone w stosunkowo krótkim czasie. Od dnia wniesienia pozwu, czyli 8 kwietnia 2021 r., do wydania wyroku upłynęło około siedmiu miesięcy. W sprawie odbyła się jedna rozprawa, po której ogłoszono wyrok.
Oczywiście czas trwania sprawy zależy od wielu czynników: obciążenia sądu, kompletności dokumentów, liczby świadków, stanowiska banku i tego, czy sprawa wymaga dodatkowych czynności dowodowych. W tej sprawie najważniejsze pozostaje jednak to, że Sąd rozpoznał żądanie nieważności umowy oraz zasądził na rzecz kredytobiorcy dochodzone świadczenia.
Pełnomocnicy
Pomoc dla kredytobiorców CHF
Informacje dotyczące spraw związanych z kredytami indeksowanymi do waluty obcej, w tym zasad rozliczeń po stwierdzeniu nieważności umowy, zostały omówione w odrębnej sekcji: kredyty powiązane z walutą obcą.
Analiza umowy Getin Noble Bank indeksowanej do CHF
W sprawach dotyczących umów Getin Noble Bank indeksowanych do CHF analizujemy przede wszystkim treść umowy, regulamin, aneksy, historię spłat, sposób ustalania kursów waluty, spread walutowy oraz informacje przekazane kredytobiorcy przed zawarciem umowy. Dopiero ocena konkretnych dokumentów pozwala ustalić, czy mechanizm przeliczeniowy zastosowany w danej umowie może uzasadniać roszczenia wobec banku i jak powinno wyglądać rozliczenie po ewentualnym stwierdzeniu nieważności kredytu.
