Nieważność umowy mBanku mimo spłaty kredytu frankowego – wyrok SO w Toruniu
Wyrokiem z dnia 8 października 2021 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I C 108/21, Sąd Okręgowy w Toruniu ustalił nieważność umowy kredytu hipotecznego powiązanego z CHF, zawartej z BRE Bank S.A., którego następcą jest mBank S.A. Sąd zasądził na rzecz kredytobiorców kwoty 42 930,55 zł oraz 30 132,17 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Sprawa zakończyła się po około dziewięciu miesiącach od wniesienia pozwu.
Najważniejsze informacje o wyroku
- Sąd: Sąd Okręgowy w Toruniu, I Wydział Cywilny
- Data wyroku: 8 października 2021 r.
- Sygnatura: I C 108/21
- Bank: mBank S.A. jako następca prawny BRE Bank S.A.
- Rodzaj umowy: kredyt hipoteczny powiązany z CHF
- Rozstrzygnięcie: nieważność umowy w całości
- Zasądzone: 42 930,55 zł oraz 30 132,17 CHF + odsetki ustawowe za opóźnienie
- Koszty procesu: 6 434 zł
- Istotne w sprawie: kredyt był już w całości spłacony
- Czas trwania sprawy: około 9 miesięcy od wniesienia pozwu
Co wynika z wyroku – najważniejsze
- Sąd ustalił nieważność umowy kredytu hipotecznego zawartej z BRE Bank S.A., którego następcą jest mBank S.A.
- Na rzecz kredytobiorców zasądzono świadczenia pobrane przez bank w złotych polskich i frankach szwajcarskich.
- Istotne znaczenie miało to, że kredyt został już w całości spłacony przed zakończeniem sprawy.
- Sąd podzielił argumentację, że mimo całkowitej spłaty kredytobiorcy nadal mieli interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy.
- Rozstrzygnięcie obejmowało zarówno ustalenie nieważności umowy, jak i zasądzenie zwrotu świadczeń.
Zakres rozstrzygnięcia
Sąd Okręgowy w Toruniu ustalił, że umowa o kredyt hipoteczny zawarta w 2005 r. z BRE Bank S.A. jest nieważna w całości. Jednocześnie zasądził od mBank S.A. na rzecz kredytobiorców kwotę 42 930,55 zł oraz kwotę 30 132,17 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 31 grudnia 2020 r. do dnia zapłaty.
Sąd zasądził również na rzecz kredytobiorców kwotę 6 434 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Wyrok miał więc zarówno część ustalającą, dotyczącą nieważności umowy, jak i część rozliczeniową, obejmującą zwrot świadczeń pobranych przez bank.
Spłacony kredyt a interes prawny
Istotne w tej sprawie było to, że kredyt został już w całości spłacony. W praktyce banki często próbują przedstawiać spłatę kredytu jako argument przeciwko żądaniu ustalenia nieważności umowy. Logika jest pozornie prosta: skoro umowa została wykonana, to – według banku – nie ma już potrzeby ustalania jej nieważności.
Ten wyrok pokazuje jednak, że sprawa nie kończy się automatycznie wraz ze spłatą ostatniej raty. Jeżeli między stronami nadal istnieje spór co do skutków umowy, sposobu rozliczenia świadczeń, podstawy pobierania rat albo ważności samego kontraktu, kredytobiorcy mogą mieć interes prawny w uzyskaniu wyroku ustalającego nieważność umowy.
W tej sprawie Sąd podzielił argumentację pełnomocnika co do istnienia interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy mimo jej wcześniejszej spłaty. To ważny element rozstrzygnięcia, bo pokazuje, że spłacony kredyt frankowy nadal może wymagać oceny prawnej, zwłaszcza gdy bank przez lata pobierał świadczenia na podstawie wadliwego mechanizmu umownego.
Zwrot świadczeń pobranych przez bank
Oprócz ustalenia nieważności umowy Sąd zasądził na rzecz kredytobiorców zwrot świadczeń spełnionych na rzecz banku. W konsekwencji rozstrzygnięcie obejmowało nie tylko stwierdzenie, że umowa nie wiąże stron, ale także realne rozliczenie kwot pobranych przez bank.
W sprawie zasądzono zarówno kwotę w złotych polskich, jak i kwotę we frankach szwajcarskich. Ma to znaczenie praktyczne, ponieważ przy spłaconych kredytach frankowych historia spłat często obejmuje różne waluty, aneksy do umowy i zmianę sposobu wykonywania zobowiązania. Dobre rozliczenie takiej sprawy wymaga więc spokojnego odtworzenia całej historii kredytu, a nie tylko sprawdzenia końcowego salda.
Dlaczego nieważność spłaconego kredytu ma znaczenie
Przy spłaconych kredytach frankowych stawką sporu nie jest już zatrzymanie bieżących rat, ale rozliczenie tego, co bank pobrał przez cały okres wykonywania umowy. Ustalenie nieważności pozwala uporządkować podstawę prawną tych rozliczeń i przeciąć spór co do tego, czy bank mógł zatrzymać świadczenia pobrane na podstawie kwestionowanej umowy.
Dlatego w sprawach spłaconych kredytów znaczenie ma nie tylko wysokość wpłat, ale także sama odpowiedź na pytanie, czy umowa była ważna. Bez takiego ustalenia spór między stronami może nadal wracać przy rozliczeniach, odsetkach, zaświadczeniach banku albo dalszych twierdzeniach co do skutków wykonania umowy.
Szybkie rozpoznanie sprawy
W pierwotnym wpisie wskazaliśmy, że sprawa zakończyła się po około dziewięciu miesiącach od wniesienia pozwu. Jak na sprawę dotyczącą kredytu frankowego, było to rozpoznanie bardzo sprawne. Oczywiście czas trwania postępowania zależy od wielu czynników: obciążenia sądu, stanowiska banku, liczby świadków, kompletności dokumentów i tego, czy sprawa wymaga dodatkowych czynności dowodowych.
W tej sprawie kluczowe było jednak to, że mimo całkowitej spłaty kredytu Sąd rozpoznał żądanie ustalenia nieważności umowy i zasądził na rzecz kredytobiorców zwrot świadczeń pobranych przez bank.
Pełnomocnicy
Pomoc dla kredytobiorców CHF
Informacje dotyczące spraw związanych z kredytami powiązanymi z walutą obcą, w tym zasad rozliczeń po stwierdzeniu nieważności umowy oraz spraw spłaconych kredytów frankowych, zostały omówione w odrębnej sekcji: kredyty powiązane z walutą obcą.
Analiza spłaconego kredytu frankowego
W sprawach dotyczących spłaconych kredytów frankowych analizujemy przede wszystkim treść umowy, regulamin, aneksy, historię spłat, walutę poszczególnych wpłat oraz to, czy mimo zakończenia spłaty nadal istnieje interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy. Dopiero ocena pełnej dokumentacji pozwala ustalić, jakie świadczenia bank pobrał na podstawie kwestionowanej umowy i jak może wyglądać rozliczenie po ewentualnym stwierdzeniu jej nieważności.
