Wniosek o ustalenie nierównych udziałów – stopień przyczyniania się małżonków do powstania majątku
Kiedy możliwe jest ustalenie nierównych udziałów przy podziale majątku wspólnego? W drugiej części naszego opracowania omawiamy, jak sądy oceniają stopień przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego i kiedy ta przesłanka może uzasadniać wniosek o ustalenie nierównych udziałów.
Przesłanki ustalenia nierównych udziałów w majątku
Jak wskazywaliśmy w pierwszej części artykułu, wniosek o ustalenie nierównych udziałów wymaga wykazania łącznie dwóch przesłanek:
- ważnych powodów,
- różnego stopnia przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego.
Przesłanki te podlegają odrębnej ocenie. Sąd Najwyższy wskazał, że sąd powinien najpierw zbadać istnienie ważnych powodów, a następnie ustalić stopień przyczynienia się każdego z małżonków do powstania majątku wspólnego (postanowienie Sądu Najwyższego z 16 listopada 2023 r., II CSKP 1401/22).
W niniejszym wpisie skupiamy się na drugiej z tych przesłanek – stopniu przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego.
Na czym polega przyczynienie się do powstania majątku wspólnego
Przy ocenie stopnia przyczynienia się sąd bierze pod uwagę całokształt starań każdego z małżonków, które prowadziły do powstania majątku wspólnego. Ocenie podlegają nie tylko osiągane zarobki i inne dochody, lecz także sposób ich wykorzystywania, gospodarowanie wspólnymi środkami oraz osobista praca na rzecz rodziny.
Zgodnie z art. 43 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przy tej ocenie uwzględnia się również nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.
Dysproporcja w zarobkach a wniosek o ustalenie nierównych udziałów
Sama dysproporcja w zarobkach małżonków nie uzasadnia ustalenia nierównych udziałów. Jeżeli małżonek niepracujący zawodowo albo osiągający niższe dochody zajmuje się domem i wychowaniem dzieci, jego osobista praca podlega uwzględnieniu na podstawie art. 27 i art. 43 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Uzgodniony albo faktycznie przyjęty przez małżonków podział obowiązków może polegać na tym, że jedno z nich zapewnia rodzinie środki finansowe, a drugie prowadzi gospodarstwo domowe i opiekuje się dziećmi. W takim przypadku praca wykonywana na rzecz rodziny może równoważyć niższy wkład finansowy albo brak pracy zawodowej.
Alkoholizm a przyczynienie się do powstania majątku
Sąd może uwzględnić w szczególności przeznaczanie wspólnych środków na alkohol kosztem potrzeb rodziny, zaciąganie długów, trwonienie majątku, uchylanie się od obowiązków rodzinnych albo niepodejmowanie pracy mimo rzeczywistych możliwości zarobkowych. Zachowania te ocenia się w kontekście całego okresu trwania wspólności majątkowej.
Darowizny a ustalenie nierównych udziałów
Darowizna dokonana wyłącznie na rzecz jednego z małżonków należy co do zasady do jego majątku osobistego, chyba że darczyńca postanowił inaczej. Wynika to z art. 33 pkt 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Przeznaczenie środków pochodzących z takiej darowizny na nabycie albo ulepszenie składnika wykorzystywanego przez małżonków wpływa na ustalenie, do której masy majątkowej należy ten składnik, albo uzasadnia rozliczenie wydatków i nakładów na podstawie art. 45 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Nie należy utożsamiać takiego rozliczenia z ustaleniem nierównych udziałów.
Jeżeli z treści umowy darowizny wynika, że jej przedmiot ma wejść do majątku wspólnego, pochodzenie tego składnika może zostać uwzględnione przy ocenie całokształtu okoliczności sprawy. Sam fakt, że darowizna pochodziła od rodziny jednego z małżonków, nie wystarcza jednak do ustalenia nierównych udziałów.
Ustalenie nierównych udziałów wymaga również wykazania ważnych powodów oraz różnego stopnia przyczynienia się małżonków do powstania całego majątku wspólnego.
Ciężar dowodu
Zgodnie z art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego udziały małżonków w majątku wspólnym są równe. Małżonek żądający ustalenia nierównych udziałów powinien wykazać zarówno ważne powody, jak i różny stopień przyczynienia się stron do powstania majątku wspólnego. Powinien również przedstawić okoliczności uzasadniające proporcję udziałów wskazaną we wniosku.
Podsumowanie
Wniosek o ustalenie nierównych udziałów wymaga wykazania ważnych powodów oraz różnego stopnia przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego. Sąd ocenia cały okres trwania wspólności, w tym dochody stron, sposób gospodarowania środkami, podział obowiązków rodzinnych oraz osobistą pracę przy wychowaniu dzieci i prowadzeniu domu.
Pomoc w sprawach o podział majątku
Kancelaria Brodniccy reprezentuje klientów w sprawach o podział majątku wspólnego, ustalenie nierównych udziałów, rozliczenie nakładów oraz zniesienie współwłasności.
Kontakt z Kancelarią:
