Wstrzymanie spłaty rat PKO BP – kredyt frankowy i prawomocna nieważność umowy
Wstrzymanie spłaty rat PKO BP w sprawie kredytu frankowego o sygn. I C 752/20 stało się początkiem postępowania, które doprowadziło do prawomocnego stwierdzenia nieważności umowy i pełnego rozliczenia stron. Najpierw uzyskano wstrzymanie obowiązku spłaty rat, a następnie zasądzono na rzecz kredytobiorców blisko 745 tys. zł wraz z odsetkami. Wyrok został utrzymany przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku w sprawie I ACa 2099/23.
1. Wstrzymanie spłaty rat PKO BP – postanowienie o zabezpieczeniu
Sprawa dotyczyła kredytu hipotecznego „Własny Kąt Hipoteczny” indeksowanego do CHF. W analizie umowy wskazałyśmy, że mechanizm indeksacji i zasady ustalania kursów dawały bankowi jednostronną swobodę. Dlatego prowadziło to do znaczącej nierównowagi stron. Uznałyśmy, że umowa nie powinna być dalej wykonywana i wniosłyśmy o ustalenie jej nieważności.
Na początku postępowania złożyłyśmy wniosek o zabezpieczenie, obejmujący wstrzymanie spłaty rat. Sąd wniosek oddalił. W kolejnych latach sytuacja w sprawach frankowych istotnie się zmieniła. Pojawiły się liczne orzeczenia wskazujące, że dalsze wykonywanie wadliwej umowy może nadmiernie obciążać kredytobiorców, dlatego ponowiłyśmy wniosek i uzupełniłyśmy argumentację.
Postanowieniem z 30 marca 2022 r. w sprawie I C 752/20 Sąd Okręgowy w Toruniu wstrzymał obowiązek spłaty rat do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia. Zwrócono uwagę, że dalsze wykonywanie umowy, której ważność jest kwestionowana, mogłoby nadmiernie obciążać kredytobiorców. Podkreślono również, że bank dysponuje zabezpieczeniem hipotecznym.
2. Wyrok Sądu Okręgowego – nieważność umowy i zasądzone świadczenia
Dnia 21 marca 2023 r. Sąd Okręgowy w Toruniu ustalił nieważność umowy. Wskazano, że postanowienia dotyczące indeksacji oraz zasad ustalania kursów prowadziły do nadmiernej przewagi kontraktowej banku. Dlatego umowa nie mogła zostać utrzymana.
Na rzecz kredytobiorców zasądzono łącznie
744 956,91 zł wraz z odsetkami:
- od 71 100,05 zł – od 16 czerwca 2020 r.,
- od 673 856,86 zł – od 22 stycznia 2022 r.
Zasądzono także koszty procesu. Wyrok potwierdził, że umowy oparte na mechanizmach jednostronnej indeksacji nie mogą być utrzymane, jeżeli nie ma możliwości ich wykonywania po usunięciu klauzul abuzywnych.
Aktualizacja: prawomocny wyrok i rozliczenie stron
Sprawa zakończyła się prawomocnym ustaleniem nieważności umowy kredytu PKO BP. Wyrok z 21 marca 2023 r. został utrzymany przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku.
Na rzecz kredytobiorców zasądzono 744 956,91 zł wraz z odsetkami. Odsetki były liczone od dwóch dat: 16 czerwca 2020 r. i 22 stycznia 2022 r. Łącznie dało to ok. 273 tys. zł. W rezultacie wartość rozliczenia przekroczyła milion złotych.
Postępowanie trwało od 2020 r. Początkowo odmówiono zabezpieczenia. Po zmianie linii orzeczniczej wniosek został ponowiony i uwzględniony. Pokazuje to, że ponowny wniosek może mieć znaczenie, gdy zmienia się kontekst prawny.
Wyrok apelacyjny z 24 marca 2025 r. potwierdził nieważność umowy i zasadność rozliczeń. Świadczenia zostały wykonane.
4. Znaczenie sprawy
Sprawa I C 752/20 dobrze obrazuje zmieniające się podejście sądów do zabezpieczenia w sprawach kredytów walutowych. Początkowo wniosek został oddalony, natomiast ponowienie go w nowej sytuacji procesowej doprowadziło do wstrzymania spłaty rat do końca postępowania.
Prawomocny wyrok i wysokość odsetek pokazują, że staranne sformułowanie żądań już na etapie pozwu ma realny wpływ na wynik sprawy. Odsetki ustawowe pełnią funkcję wyrównawczą w sytuacji, w której bank opóźnia się ze spełnieniem świadczenia.
Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny. Analiza umowy, historia spłat oraz aktualne orzecznictwo pozwalają właściwie ocenić zasadność zabezpieczenia i sposób rozliczeń.
