Sąd nakazał ZUS przeliczyć emeryturę bez pomniejszenia z art. 25 ust. 1b
W jednej z najnowszych spraw prowadzonych przez naszą kancelarię (wyrok z 30.09.2026r.) dotyczących wysokości emerytury Sąd Okręgowy w Toruniu zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zobowiązał ZUS do ponownego obliczenia świadczenia bez pomniejszania jego podstawy o sumę wcześniej pobranych emerytur.
Na czym polega problem?
Art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS przewiduje pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury powszechnej o kwoty wcześniej pobranych emerytur. Mechanizm ten może prowadzić do znacznego obniżenia nowego świadczenia. Sprawy dotyczące przeliczenia emerytury i wyrównania świadczenia wymagają jednak analizy konkretnych decyzji ZUS i dat złożenia poszczególnych wniosków.
Problem dotyczy przede wszystkim osób, które zdecydowały się na wcześniejszą emeryturę w czasie, gdy przepisy nie przewidywały jeszcze takiego pomniejszenia. Podejmując decyzję o przejściu na wcześniejsze świadczenie, nie mogły one przewidzieć jej przyszłych skutków finansowych.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 140/20
W wyroku z 4 czerwca 2024 r., sygn. SK 140/20, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 25 ust. 1b jest niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o wcześniejsze świadczenie przed 6 czerwca 2012 r.
Orzeczenie jest dostępne w Internetowym Portalu Orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Szersze omówienie tego, jak sądy orzekają po wyroku TK SK 140/20, przedstawiliśmy w odrębnym artykule.
ZUS odmówił, sąd zmienił decyzję
W analizowanej sprawie ZUS odmówił wznowienia postępowania, powołując się przede wszystkim na brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw.
Sąd nie pozostawił jednak ubezpieczonego bez ochrony. Zmienił decyzję ZUS i nakazał ponowne ustalenie wysokości emerytury z pominięciem art. 25 ust. 1b.
Sentencja pokazuje zatem, że brak publikacji wyroku TK nie musi zamykać drogi do dochodzenia przeliczenia emerytury przed sądem powszechnym.
Od kiedy przysługuje wyższa emerytura?
W omawianej sprawie sąd nakazał przeliczenie świadczenia od pierwszego dnia miesiąca, w którym ubezpieczony wystąpił do ZUS z wnioskiem o ponowne ustalenie wysokości emerytury.
Jednocześnie sąd przekazał ZUS do osobnego rozpoznania żądanie wypłaty wyrównania za wcześniejszy okres. Oznacza to, że kwestia wyrównania nie została oddalona, ale wymaga wydania przez ZUS kolejnej decyzji.
Kogo może dotyczyć problem?
Możliwość wystąpienia o przeliczenie powinny przeanalizować w szczególności osoby, które:
- pobierały wcześniejszą emeryturę;
- złożyły wniosek o wcześniejsze świadczenie przed 6 czerwca 2012 r.;
- następnie wystąpiły o emeryturę powszechną;
- otrzymały decyzję, w której ZUS pomniejszył podstawę obliczenia emerytury o wcześniej wypłacone świadczenia.
Każda sprawa wymaga jednak sprawdzenia dat wniosków, podstawy prawnej wcześniejszej emerytury, treści decyzji ZUS oraz sposobu obliczenia świadczenia.
Wyrok jest nieprawomocny
Na obecnym etapie znamy sentencję wyroku, natomiast nie zostało jeszcze doręczone jego pisemne uzasadnienie. Dopiero uzasadnienie pozwoli dokładnie ocenić argumentację prawną sądu, w tym przyczyny ograniczenia przeliczenia do miesiąca złożenia wniosku.
ZUS pomniejszył emeryturę na podstawie art. 25 ust. 1b?
Analizujemy decyzje ZUS dotyczące pomniejszenia podstawy emerytury powszechnej o wcześniej pobrane świadczenia oraz możliwości ponownego ustalenia wysokości emerytury.
Przy ocenie sprawy znaczenie mają przede wszystkim daty złożenia wniosków o wcześniejszą i powszechną emeryturę, podstawa prawna wcześniejszego świadczenia oraz treść decyzji i wyliczeń ZUS.
