Kredyt na kurs Tutlo a kredyt wiązany. Znaczenie decyzji UOKiK wobec AS Inbank

Decyzja UOKiK wobec AS Inbank

30 września 2026 r. Prezes UOKiK wydał decyzję nr DOZIK-6/2026 dotyczącą kredytów udzielanych przez AS Inbank na zakup instalacji fotowoltaicznych i pomp ciepła.

W analizowanym modelu sprzedawcy oferowali klientom finansowanie bankowe i współpracowali przy zawieraniu umów kredytowych. Kredyty służyły zapłacie za konkretne produkty, a środki były przekazywane sprzedawcom. AS Inbank informował natomiast konsumentów, że zawierane umowy nie mają charakteru kredytu wiązanego.

Prezes UOKiK zakwestionował tę praktykę. Według Urzędu spełnione były ustawowe warunki kredytu wiązanego, a odmienne przedstawianie charakteru finansowania ograniczało wiedzę konsumentów o przysługujących im prawach.

Za trzy zakwestionowane praktyki nałożono kary w łącznej wysokości 4,692 mln zł. Decyzja nie jest prawomocna i AS Inbank może odwołać się od niej do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Czym jest kredyt wiązany?

Definicję kredytu wiązanego zawiera art. 5 pkt 14 ustawy o kredycie konsumenckim. Chodzi o kredyt przeznaczony wyłącznie na sfinansowanie nabycia konkretnego towaru albo usługi na podstawie odrębnej umowy, jeżeli pomiędzy sprzedażą lub usługą a finansowaniem występuje określone w ustawie powiązanie.

Ustawa przewiduje takie powiązanie między innymi wtedy, gdy kredytodawca korzysta z usług sprzedawcy lub usługodawcy przy przygotowaniu albo zawarciu umowy kredytowej. Drugim typowym przypadkiem jest wyraźne wskazanie w umowie kredytu konkretnego towaru lub usługi, którą kredyt ma finansować.

Zwykły kredyt gotówkowy, który konsument samodzielnie przeznaczył później na kurs językowy, przedstawia się inaczej niż finansowanie zaoferowane przy sprzedaży konkretnego kursu, przeznaczone wyłącznie na zapłatę jego ceny i wypłacone bezpośrednio usługodawcy.

Dlatego przy ocenie konkretnej umowy przydatne są informacje o celu kredytu, oznaczeniu finansowanej usługi, sposobie zawarcia obu umów oraz roli usługodawcy w uzyskaniu finansowania.

Jak ustawa reguluje kredyt wiązany?

Kredyt wiązany nie jest jedynie definicją służącą opisaniu modelu sprzedaży. Ustawa łączy z nim konkretne obowiązki informacyjne i szczególne zasady rozliczenia.

Art. 31 ustawy o kredycie konsumenckim wymaga, aby umowa kredytu wiązanego – poza informacjami wymaganymi dla kredytu konsumenckiego w ogólności – zawierała także opis finansowanego towaru lub usługi oraz cenę jego nabycia.

Z kolei art. 30 ust. 1 pkt 18 u.k.k. wymaga poinformowania konsumenta w umowie kredytowej o prawie przewidzianym w art. 59 ust. 1, czyli o możliwości dochodzenia w określonych warunkach roszczenia o wykonanie zobowiązania również od kredytodawcy.

Polska konstrukcja odpowiada rozwiązaniom przyjętym w dyrektywie 2008/48/WE dotyczącej kredytu konsumenckiego. Art. 3 lit. n dyrektywy również wymaga, aby kredyt finansował określony towar lub usługę i aby obie umowy tworzyły z obiektywnego punktu widzenia jedną transakcję handlową.

Właśnie na tle tej definicji wypowiedział się również Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Kredyt wiązany w orzecznictwie TSUE

W wyroku z 13 marca 2025 r. w sprawie C-337/23, APS Beta Bulgaria, Trybunał Sprawiedliwości analizował pojęcie kredytu wiązanego z art. 3 lit. n dyrektywy 2008/48/WE.

Trybunał wskazał, że definicja opiera się na dwóch warunkach, które muszą wystąpić łącznie. Kredyt powinien służyć wyłącznie finansowaniu umowy dotyczącej określonych towarów lub usług, a obie umowy powinny tworzyć z obiektywnego punktu widzenia jedną jednostkę handlową.

Sprawa dotyczyła kredytu połączonego z odpłatnym poręczeniem. TSUE uznał, że kredyt nie finansował usługi poręczenia, lecz pozostawała ona wobec kredytu usługą dodatkową. Nie został więc spełniony pierwszy element definicji kredytu wiązanego.

W starszym orzecznictwie dotyczącym poprzedniej dyrektywy o kredycie konsumenckim TSUE również analizował powiązanie finansowania z umową sprzedaży. W sprawach C-429/05 Rampion oraz C-509/07 Scarpelli Trybunał zajmował się ochroną konsumenta wobec kredytodawcy w razie niewykonania finansowanej umowy przez sprzedawcę.

Orzeczenia te zapadły na gruncie wcześniejszej dyrektywy 87/102/EWG, dlatego nie stanowią bezpośredniej wykładni obecnego art. 3 lit. n dyrektywy 2008/48/WE. Pokazują jednak genezę rozwiązania, w którym skutki problemów z finansowaną sprzedażą mogą – przy spełnieniu ustawowych warunków – wykraczać poza relację pomiędzy konsumentem a samym sprzedawcą.

Kurs Tutlo finansowany przez Alior Bank

Przy kursach Tutlo finansowanych kredytem Alior Banku punktem wyjścia pozostaje art. 5 pkt 14 u.k.k. Dokumentacja powinna pokazać, czy kredyt został udzielony wyłącznie na zapłatę ceny konkretnego kursu i w jaki sposób powiązano zawarcie umowy kredytowej ze sprzedażą usługi.

Jeżeli umowa kredytowa wskazuje Tutlo, rodzaj finansowanej usługi i jej cenę, a finansowanie zostało przedstawione klientowi w ramach procesu sprzedaży kursu, są to konkretne okoliczności odpowiadające ustawowej konstrukcji kredytu wiązanego.

Podobnie trzeba ocenić sytuację, w której środki z kredytu nie trafiły do dyspozycji konsumenta, lecz zostały bezpośrednio przekazane na zapłatę ceny kursu. Taki przepływ pieniędzy dobrze pokazuje ekonomiczny związek obu umów, choć ostateczna kwalifikacja zależy również od pozostałych przesłanek z art. 5 pkt 14 u.k.k.

Decyzja wobec AS Inbank nie pozwala przypisać takiej kwalifikacji wszystkim umowom Alior Banku. Pozwala natomiast porównać sposób zawarcia konkretnego finansowania z modelem, który Prezes UOKiK ocenił jako kredyt wiązany.

Sprawy dotyczące takiego finansowania mieszczą się szerzej w obszarze sporów z bankami i instytucjami finansowymi, zwłaszcza gdy zakończenie umowy o usługę wymaga późniejszego rozliczenia środków przekazanych przez bank.

Odstąpienie, wypowiedzenie i rozwiązanie umowy Tutlo

Przy wcześniejszym zakończeniu kursu sposób zakończenia umowy ma bezpośredni wpływ na ocenę finansowania.

Art. 57 u.k.k. dotyczy sytuacji, w której konsument korzysta z przyznanego mu na podstawie odrębnych przepisów prawa odstąpienia od umowy dotyczącej finansowanego towaru lub usługi. Jeżeli kredyt ma charakter wiązany, takie odstąpienie jest skuteczne również wobec umowy kredytowej.

Wypowiedzenie umowy o świadczenie usług działa według innych zasad. Podobnie wygląda rozwiązanie umowy na podstawie porozumienia z Tutlo, zwłaszcza gdy przedsiębiorca rozlicza wykorzystane lekcje i określa kwotę podlegającą zwrotowi.

Szerzej omawiamy różnice pomiędzy tymi sytuacjami we wpisie „Umowy Tutlo finansowane kredytem – rezygnacja z kursu i dalsza spłata rat” .

Zwrot ceny kursu i rozliczenie z bankiem

Art. 56 u.k.k. reguluje szczególny przypadek odstąpienia od kredytu wiązanego, gdy świadczenie banku ma zostać przekazane bezpośrednio sprzedawcy lub usługodawcy.

W takim układzie to sprzedawca lub usługodawca odpowiada za zwrot bankowi świadczenia otrzymanego bezpośrednio od kredytodawcy. Prezes UOKiK zwrócił na tę regulację uwagę również w decyzji dotyczącej AS Inbank.

Przy kursie językowym podobny problem praktyczny pojawia się wtedy, gdy umowa zostaje zakończona już w trakcie jej wykonywania, a Tutlo wylicza część ceny należną za wykorzystane świadczenia i część podlegającą zwrotowi.

Zakończenie umowy z Tutlo i zmiana salda kredytu są więc dwiema kolejnymi czynnościami tego samego rozliczenia. W praktyce warto uzyskać potwierdzenie, komu usługodawca przekazał zwracane środki i w jaki sposób bank uwzględnił tę wpłatę.

Nienależyte wykonanie kursu i art. 59 u.k.k.

Art. 59 u.k.k. dotyczy innej sytuacji niż zwykła rezygnacja z kursu. Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy sprzedawca lub usługodawca nie wykonał zobowiązania albo wykonał je nienależycie, a wcześniejsze żądanie konsumenta skierowane do tego przedsiębiorcy okazało się nieskuteczne.

W takim przypadku konsument może dochodzić roszczenia o wykonanie zobowiązania również od kredytodawcy. Odpowiedzialność banku jest ograniczona do wysokości udzielonego kredytu.

Przy kursie językowym trzeba więc wskazać konkretną nieprawidłowość w wykonaniu usługi. Inaczej ocenia się zmianę sytuacji życiowej klienta czy brak czasu na lekcje, a inaczej istotną rozbieżność pomiędzy zakresem usługi przedstawionym przy sprzedaży a rzeczywistym sposobem prowadzenia kursu.

Jeżeli przykładowo przedsiębiorca sprzedawał określony model zajęć, wiedząc o wieku uczestnika, jego potrzebach lub celu nauki, późniejsza ocena wykonania umowy powinna odnosić się właśnie do tych ustaleń. Art. 59 nie zastępuje przepisów o wypowiedzeniu. Łączy odpowiedzialność kredytodawcy z problemem po stronie finansowanego świadczenia.

Zarzuty Prezesa UOKiK wobec Tutlo

Osobne postępowanie Prezesa UOKiK dotyczy praktyk stosowanych przez Tutlo.

9 grudnia 2024 r. Urząd poinformował o postawieniu spółce zarzutów związanych między innymi z zasadami wcześniejszej rezygnacji z kursów. UOKiK zwrócił uwagę na sposób obliczania należności po rozwiązaniu umowy, który mógł utrudniać konsumentowi wcześniejsze określenie finansowych skutków rezygnacji.

Zarzuty obejmowały również porozumienia przedstawiane klientom po wypowiedzeniu umowy. Według komunikatu Urzędu dokumenty mogły obejmować potwierdzenie wynagrodzenia wyliczonego przez Tutlo i zrzeczenie się dalszych roszczeń, przy czym sposób przedstawienia porozumienia mógł sugerować jego konieczność dla zakończenia współpracy.

W konkretnej sprawie można natomiast porównać mechanizm rozliczenia przewidziany w umowie lub zastosowany po wypowiedzeniu z praktykami opisanymi przez Urząd.

Dokumenty potrzebne do wstępnej oceny

Charakter finansowania można wstępnie ocenić przede wszystkim na podstawie umowy z Tutlo i umowy kredytowej. Te dwa dokumenty pokazują cenę kursu, cel kredytu, oznaczenie finansowanej usługi oraz podstawowe powiązania pomiędzy sprzedażą i finansowaniem.

Jeżeli klient wypowiedział umowę, złożył reklamację albo otrzymał propozycję jej rozwiązania, potrzebna jest także korespondencja dotycząca tej czynności. Pozwala ustalić podstawę zakończenia kursu i sposób jego rozliczenia.

Materiały dotyczące przebiegu zajęć, rozmowy sprzedażowej czy historii korzystania z kursu stają się potrzebne wtedy, gdy sprawa dotyczy nienależytego wykonania usługi. Do samego ustalenia, czy finansowanie odpowiada konstrukcji kredytu wiązanego, zwykle nie trzeba od nich rozpoczynać.

Podsumowanie

Kredyt wiązany powstaje wtedy, gdy finansowanie służy konkretnemu zakupowi i spełnia ustawowe warunki powiązania obu umów. Przy kursach Tutlo finansowanych przez Alior Bank kwalifikacja ta może wpływać na sposób rozliczenia wcześniejszego zakończenia kursu oraz na zakres praw konsumenta wobec kredytodawcy.

Powiązane materiały

Źródła i przepisy

Ważne