Emerytury · ZUS · Sąd Najwyższy
Skarga kasacyjna ZUS po wygranej sprawie o emeryturę
Wygrana z ZUS w dwóch instancjach nie zawsze kończy spór o wysokość emerytury. Jeżeli ustawa dopuszcza skargę kasacyjną, ZUS może próbować podważyć prawomocny wyrok przed Sądem Najwyższym.
Samo doręczenie skargi nie oznacza jednak przegranej. Warto szybko ocenić jej treść, ustalić termin na odpowiedź i przygotować argumentację służącą obronie korzystnego rozstrzygnięcia.
Stan prawny i orzecznictwo na 9 września 2026 r.
Dlaczego ZUS kwestionuje przeliczenie emerytury?
Jedna z grup takich spraw dotyczy osób, które pobierały wcześniejszą emeryturę, a następnie wystąpiły o emeryturę po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.
Na podstawie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej ZUS pomniejsza podstawę obliczenia nowego świadczenia o sumę określonych, wcześniej pobranych emerytur w kwotach brutto. Spór dotyczy dopuszczalności tego pomniejszenia wobec osób, które podjęły decyzję o wcześniejszej emeryturze, zanim ogłoszono zmianę przepisów.
Wyrok TK z 4 czerwca 2024 r., SK 140/20
Trybunał Konstytucyjny zakwestionował art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenia wymienione w tym przepisie przed 6 czerwca 2012 r.
U podstaw rozstrzygnięcia leżała ochrona zaufania obywatela do państwa: podejmując decyzję emerytalną, ubezpieczeni nie mogli przewidzieć późniejszego pomniejszenia podstawy emerytury powszechnej.
Spór obejmuje również skutki nieogłoszenia tego wyroku w Dzienniku Ustaw.
Rzecznik Praw Obywatelskich w skardze kasacyjnej opisanej 13 kwietnia 2026 r. argumentował, że niezależnie od problemu publikacji i składu TK należy interpretować ustawę emerytalną w zgodzie z Konstytucją.
Korzystne orzeczenia i granice ochrony emeryta
Istnieją rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego, które pozwoliły emerytom zachować korzystne wyroki.
Odmowa przyjęcia skarg ZUS do rozpoznania
W postanowieniach z 23 września 2025 r., I USK 158/25, oraz z 22 stycznia 2026 r., I USK 742/26, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skarg kasacyjnych ZUS do rozpoznania.
Nie oznacza to jednak, że każda kolejna skarga dotycząca podobnego przeliczenia zostanie potraktowana tak samo. Znaczenie mają okoliczności konkretnej sprawy oraz sposób uzasadnienia skargi.
Szczególnej uwagi wymaga okres pobierania wcześniejszej emerytury już po osiągnięciu wieku uprawniającego do emerytury powszechnej.
W wyroku z 8 stycznia 2025 r., III USKP 121/23, Sąd Najwyższy podzielił wykładnię dopuszczającą – w rozpatrywanym układzie okoliczności – odliczenie świadczeń wypłaconych po osiągnięciu tego wieku.
Z tego orzeczenia nie wynika więc prawo każdego emeryta do wyłączenia wszystkich potrąceń.
Pytanie dotyczy tego, czy w opisanej w postanowieniu sytuacji potrącać tylko wcześniejsze emerytury wypłacone po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, czy również świadczenia wypłacone od 1 stycznia 2013 r.
Co z tego wynika dla konkretnej sprawy?
W naszej ocenie trzeba oddzielnie ocenić szanse obrony samego prawa do korzystniejszego przeliczenia oraz szanse zachowania całej podwyżki wynikającej z wyroku.
Data wniosku o wcześniejszą emeryturę, moment nabycia prawa do emerytury powszechnej i okres pobierania świadczeń mogą istotnie zmieniać ocenę ryzyka.
Co powinna obejmować odpowiedź na skargę kasacyjną ZUS?
Sąd Najwyższy najpierw ocenia, czy zachodzi ustawowa przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Ten etap nazywany jest przedsądem.
Może chodzić między innymi o:
- istotne zagadnienie prawne;
- potrzebę wyjaśnienia poważnych wątpliwości interpretacyjnych;
- nieważność postępowania;
- oczywistą zasadność skargi.
Samo przekonanie ZUS, że sąd popełnił błąd, nie zastępuje wykazania odpowiedniej przesłanki przyjęcia skargi.
Odpowiedź nie powinna być powtórzeniem wcześniejszego odwołania od decyzji ZUS
Powinna odnosić się zarówno do wniosku ZUS o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i do podniesionych w niej zarzutów.
Potrzebna jest analiza konkretnych podstaw skargi oraz powodów, dla których sąd apelacyjny przyznał rację emerytowi.
Termin odpowiedzi i udział pełnomocnika
Przy obliczaniu terminu trzeba ustalić datę skutecznego doręczenia stronie lub właściwemu pełnomocnikowi.
Nie należy czekać na skompletowanie wszystkich dokumentów, zanim przekaże się skargę prawnikowi. Brak części akt można próbować uzupełnić równolegle, natomiast termin na odpowiedź nadal biegnie.
Co do zasady odpowiedź wymaga działania adwokata lub radcy prawnego. Obowiązek profesjonalnego zastępstwa obejmuje również czynności związane z postępowaniem przed Sądem Najwyższym podejmowane w sądzie niższej instancji.
Dotyczy to także osoby, która wcześniej samodzielnie prowadziła swoją sprawę.
Znaczenie uzasadnień korzystnych wyroków
Emeryt, który wygrał sprawę, mógł nie występować o uzasadnienie wyroku. Nie odbiera mu to prawa do otrzymania kopii uzasadnienia, które zostało już sporządzone i znajduje się w aktach.
Warto niezwłocznie zwrócić się do sądu o taki dokument, przede wszystkim o uzasadnienie wyroku drugiej instancji.
Dlaczego uzasadnienie sądu apelacyjnego jest tak ważne?
Bez niego prawnik ma ograniczoną możliwość sprawdzenia, na jakich argumentach sąd oparł korzystny wyrok i czy ZUS prawidłowo przedstawia je w skardze.
Opis zawarty w skardze kasacyjnej pochodzi od strony przeciwnej. Może pomijać fragmenty rozumowania sądu, które pomagają bronić rozstrzygnięcia.
Brak własnej kopii uzasadnienia nie jest samodzielną przeszkodą formalną do wniesienia odpowiedzi. W praktyce może jednak istotnie utrudnić przygotowanie pisma.
Pełnomocnik musi ocenić, czy dostępny materiał pozwala na rzetelne opracowanie odpowiedzi, i uprzedzić klienta o konkretnych ograniczeniach.
Dokumenty potrzebne do oceny sprawy
Do pierwszej analizy warto przekazać:
- całą skargę kasacyjną z załącznikami oraz sądowe pismo przewodnie i informację o dacie doręczenia;
- wyroki obu instancji z uzasadnieniami, jeżeli są dostępne;
- decyzje ZUS dotyczące wcześniejszej i powszechnej emerytury oraz zachowane wnioski o te świadczenia;
- odwołanie, apelację i pozostałe istotne pisma z postępowania;
- decyzję wykonującą korzystny wyrok oraz informacje o podwyżce i wypłaconym wyrównaniu, jeżeli już nastąpiły.
Jeżeli części dokumentów brakuje, należy od razu o tym powiedzieć. Umożliwi to ocenę, które braki są najważniejsze i czy można je uzupełnić w czasie pozostałym na przygotowanie odpowiedzi.
Możliwe zakończenia postępowania przed Sądem Najwyższym
Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania albo – po jej przyjęciu – skargę oddalić.
Może również uchylić wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, a w ustawowych warunkach sam orzec co do istoty sprawy.
Ryzyko może dotyczyć nie tylko samej zasady przeliczenia
W zależności od podstaw skargi oraz okoliczności sprawy trzeba brać pod uwagę także możliwość utraty części albo całości spornego zwiększenia emerytury.
Rzetelna ocena wymaga porównania argumentów przemawiających za utrzymaniem wyroku z zarzutami ZUS oraz ustalenia finansowego znaczenia sporu.
Dwa korzystne rozstrzygnięcia są ważnym punktem wyjścia, ale nie pozwalają obiecać wyniku przed Sądem Najwyższym.
Otrzymałeś skargę kasacyjną ZUS?
Można zwrócić się do naszej kancelarii o ocenę możliwości obrony korzystnego wyroku. Do analizy prosimy przesłać skargę kasacyjną, dostępne orzeczenia oraz informację o dacie jej doręczenia.
Po analizie przedstawimy możliwy zakres pomocy, istotne ryzyka oraz warunki przygotowania odpowiedzi na skargę.
Kontakt z Kancelarią
