Roboty budowlane · przedawnienie · odpowiedzialność kontraktowa
Przedawnienie roszczeń z umowy o roboty budowlane – od kiedy biegnie termin?
Roszczenie o odszkodowanie za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy o roboty budowlane przedawnia się co do zasady od dnia powstania szkody. W sporach dotyczących wad robót problemem pozostaje ustalenie, czy szkoda powstała już przy odbiorze obiektu, czy dopiero później. Data wykrycia wady nie musi być datą powstania szkody.
Podstawa prawna – art. 471 i 120 k.c.
Odpowiedzialność za szkodę wynikającą z niewykonania lub nienależytego wykonania umowy reguluje
art. 471 Kodeksu cywilnego.
Początek biegu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego ustala się natomiast zgodnie z art. 120 § 1 k.c.
Poniższe uwagi dotyczą roszczenia o naprawienie szkody wynikającej z niewykonania albo nienależytego wykonania umowy. Początek przedawnienia innych roszczeń związanych z robotami budowlanymi, w tym roszczenia o wynagrodzenie, kary umowne albo roszczeń z rękojmi lub gwarancji, wymaga odrębnej oceny.
Czy odbiór robót rozpoczyna bieg przedawnienia?
Data odbioru robót może wyznaczać początek przedawnienia, jeżeli już w tym dniu nienależyte wykonanie umowy spowodowało szkodę w majątku inwestora. Szkoda może wówczas polegać między innymi na obniżeniu wartości wadliwego obiektu albo konieczności poniesienia kosztów usunięcia wad.
Odbiór robót nie stanowi jednak samodzielnego początku biegu przedawnienia każdego roszczenia odszkodowawczego. Sąd powinien ustalić, jaką postać przybrała szkoda i kiedy rzeczywiście powstała.
Jeżeli szkoda istniała już w chwili odbioru, późniejsze wykrycie wady nie przesuwa początku przedawnienia. Znaczenie ma obiektywny moment powstania uszczerbku majątkowego, a nie dzień, w którym inwestor uzyskał wiedzę o jego przyczynie lub rozmiarze.
Powstanie szkody jako początek biegu terminu
Sąd Najwyższy w
uchwale z 22 listopada 2013 r., III CZP 72/13,
przyjął, że termin przedawnienia roszczenia o odszkodowanie z tytułu niewykonania albo nienależytego wykonania zobowiązania rozpoczyna bieg od dnia wystąpienia szkody pozostającej w związku przyczynowym z naruszeniem umowy.
Roszczenie odszkodowawcze powstaje, gdy wystąpią jego podstawowe przesłanki: niewykonanie albo nienależyte wykonanie zobowiązania, szkoda oraz związek przyczynowy między naruszeniem umowy a szkodą. Przed powstaniem szkody inwestor nie ma jeszcze roszczenia o jej naprawienie.
Zgodnie z art. 120 § 1 zd. 2 k.c., jeżeli wymagalność roszczenia zależy od czynności wierzyciela, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby wierzyciel podjął tę czynność w najwcześniej możliwym terminie. W przypadku roszczenia odszkodowawczego nie może to nastąpić przed powstaniem szkody.
Szkoda może powstać później niż odbiór robót, jeżeli dopiero po pewnym czasie wystąpi odrębny i możliwy do określenia uszczerbek majątkowy. Późniejsze ujawnienie istniejącej wcześniej wady nie jest jednak równoznaczne z późniejszym powstaniem szkody.
Odbiór robót, ujawnienie wady i powstanie szkody
Odbiór robót, ujawnienie wady i powstanie szkody to trzy różne zdarzenia. Mogą nastąpić tego samego dnia, ale w wielu sprawach dzieli je dłuższy okres. Dla przedawnienia roszczenia odszkodowawczego rozstrzygający jest moment powstania szkody.
Jeżeli wadliwie wykonany obiekt już przy odbiorze miał wartość niższą od umówionej, szkoda mogła powstać w dniu odbioru, mimo że inwestor wykrył wadę później. Jeżeli natomiast dopiero po pewnym czasie doszło do awarii powodującej nowy uszczerbek, termin dotyczący tej szkody może rozpocząć bieg później.
Ile wynosi termin przedawnienia roszczeń z umowy o roboty budowlane?
Roszczenia wynikające z umowy o roboty budowlane przedawniają się w terminach określonych w art. 118 k.c. Sąd Najwyższy potwierdził tę zasadę w
uchwale składu siedmiu sędziów z 11 stycznia 2002 r., III CZP 63/01.
Do umowy o roboty budowlane nie stosuje się zatem dwuletniego terminu przewidzianego w art. 646 k.c. dla roszczeń wynikających z umowy o dzieło.
Jeżeli roszczenie pozostaje w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej przez uprawnionego, termin przedawnienia wynosi trzy lata. W pozostałych przypadkach wynosi co do zasady sześć lat. Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.
Przy roszczeniach powstałych przed 9 lipca 2018 r. trzeba uwzględnić
przepisy przejściowe ustawy zmieniającej Kodeks cywilny.
Przed tą datą ogólny termin przedawnienia wynosił dziesięć lat. Ustalenie właściwego terminu wymaga więc porównania daty powstania roszczenia z regułami obowiązującymi przed nowelizacją i po jej wejściu w życie.
Wnioski i praktyczne znaczenie
Ocena przedawnienia roszczenia odszkodowawczego z umowy o roboty budowlane wymaga ustalenia postaci szkody, daty jej powstania oraz właściwej długości terminu. Data odbioru robót będzie początkiem przedawnienia wtedy, gdy właśnie w tym dniu powstała dochodzona szkoda.
Kontakt z Kancelarią
W sprawach dotyczących wad robót i przedawnienia roszczeń znaczenie ma chronologia realizacji inwestycji: odbiór robót, powstanie szkody, zgłoszenie wad, prowadzone naprawy oraz czynności wpływające na bieg przedawnienia.
Kancelaria prowadzi sprawy związane z umowami o roboty budowlane, odpowiedzialnością wykonawców i podwykonawców oraz rozliczeniami wynikającymi z niewykonania lub nienależytego wykonania umów.
