Emerytura zaniżona przez ZUS – kiedy możliwe jest odzyskanie pieniędzy i podwyższenie świadczenia

Czy problem zaniżonej emerytury może dotyczyć Państwa sytuacji?

Przez lata decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych były traktowane jako ostateczne. W praktyce jednak w wielu przypadkach okazały się one wadliwe.

Problem dotyczy przede wszystkim osób, które najpierw pobierały wcześniejszą emeryturę, a następnie – po osiągnięciu wieku emerytalnego – przeszły na emeryturę powszechną. W praktyce są to sprawy mieszczące się w szerszym zakresie roszczeń dotyczących świadczeń i wynagrodzeń, a w odniesieniu do samych spraw o przeliczenie emerytury i wyrównanie świadczenia kluczowe znaczenie ma sposób ustalenia wysokości emerytury oraz treść decyzji ZUS.

W takich sytuacjach ZUS pomniejszał podstawę obliczenia świadczenia o wcześniej wypłacone kwoty, co prowadziło do trwałego obniżenia emerytury.

Znaczenie wyroków Trybunału Konstytucyjnego

Przełom nastąpił w związku z orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego, w tym wyrokiem z 4 czerwca 2024 r. (sygn. SK 140/20).

Trybunał zakwestionował mechanizm pomniejszania podstawy emerytury o wcześniej pobrane świadczenia. W konsekwencji pojawiła się możliwość podważenia decyzji wydanych na tej podstawie.

Tego typu sprawy coraz częściej wpisują się w szerszą kategorię sporów dotyczących świadczeń ustalonych na podstawie wadliwych decyzji.

Ile można zyskać? Skala roszczeń

Nie są to sprawy o charakterze symbolicznym. W praktyce chodzi o realne, odczuwalne kwoty.

• wyrównanie obejmuje często kilka lat wstecz,
• kwoty sięgają kilkunastu lub kilkudziesięciu tysięcy złotych,
• świadczenie na przyszłość ulega trwałemu podwyższeniu.

Istotne jest to, że wiele osób nadal nie ma świadomości, że takie roszczenia mogą im przysługiwać.

Od kiedy przysługuje wyrównanie?

To jeden z kluczowych elementów sporu.

W praktyce sądowej występują dwa podejścia:

• korzystniejsze – wyrównanie od momentu przyznania emerytury powszechnej,
• bardziej restrykcyjne – wyrównanie od momentu złożenia wniosku lub późniejszej daty.

Jak sądy ustalają wysokość emerytury?

Najkorzystniejsze podejście zakłada, że wcześniejsze świadczenia nie powinny pomniejszać podstawy emerytury.

Oznacza to, że emerytura jest liczona tak, jakby wcześniejsze wypłaty nie wpływały na jej wysokość.

Nie jest to jednak podejście jednolite – w części spraw przyjmuje się rozwiązania pośrednie.

Czy konieczny jest udział w rozprawach?

Postępowania w tego typu sprawach mają charakter dokumentowy.

• analizowane są decyzje ZUS i dokumentacja świadczeń,
• dowody osobowe mają znaczenie marginalne,
• w wielu przypadkach wyrok zapada na podstawie akt.

Udział strony jest zazwyczaj ograniczony do minimum.

Koszty postępowania

• odwołanie od decyzji ZUS jest bezpłatne,
• ewentualne koszty w przypadku przegranej są ograniczone,
• w praktyce często nie obciąża się nimi emerytów.

Jak wygląda procedura?

1. Złożenie wniosku do ZUS o ponowne przeliczenie emerytury
2. Wydanie decyzji (najczęściej odmownej)
3. Złożenie odwołania do sądu
4. Postępowanie oparte na dokumentach
5. Wyrok i ponowne ustalenie świadczenia

Większość czynności realizuje pełnomocnik.

Dlaczego nie warto odkładać działania?

Orzecznictwo zmienia się na korzyść emerytów, jednak upływ czasu może ograniczać zakres możliwego wyrównania.

Wcześniejsze działanie oznacza szybsze podwyższenie świadczenia oraz większą szansę na pełne rozliczenie należnych kwot.

Podsumowanie – czy sprawa jest opłacalna?

W wielu przypadkach dochodziło do wieloletniego zaniżania świadczeń.

Dziś istnieją realne możliwości ich skorygowania – zarówno w zakresie wyrównania, jak i podwyższenia emerytury na przyszłość.