Decyzja UOKiK wobec PKO BP – kara blisko 80 mln zł za niedozwolone klauzule umowne
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów sfinalizował postępowanie dotyczące praktyk stosowanych przez PKO Bank Polski w aneksach do umów kredytu w rachunku płatniczym. Organ nadzorczy uznał, że klauzule uprawniające bank do jednostronnej zmiany oprocentowania miały charakter abuzywny, co skutkowało nałożeniem kary finansowej w wysokości niemal 80 mln zł.
Przedmiot i zakres rozstrzygnięcia Prezesa UOKiK
Postępowanie koncentrowało się na zapisach zawartych w aneksach do umów kredytu w rachunku płatniczym, w których instytucja zastrzegała sobie prawo do modyfikacji oprocentowania limitu odnawialnego. Prezes UOKiK zakwestionował te postanowienia jako niedozwolone, wskazując na brak precyzyjnych i przejrzystych kryteriów dokonywania takich zmian.
Na mocy wydanej decyzji bank został zobligowany do uiszczenia kary pieniężnej oraz realizacji obowiązków informacyjnych względem konsumentów.
Przyczyny zakwestionowania postanowień umownych
Analizowane zapisy przyznawały bankowi swobodę w zakresie kształtowania wysokości oprocentowania, nie określając konkretnych okoliczności ani rygorów, w jakich korekta może nastąpić. Zgodnie z obowiązującymi standardami ochrony konsumenta, mechanizmy zmiennego oprocentowania muszą być sformułowane w sposób zrozumiały i weryfikowalny.
W umowie kredytu odsetki stanowią kluczowy element wynagrodzenia banku, a mechanizm ich ustalania kształtuje główne świadczenie stron. Z tego względu przesłanki zmiany oprocentowania muszą być określone jednoznacznie, aby umożliwić konsumentowi ocenę skutków ekonomicznych zawieranej transakcji.
Organ wskazał, że zakwestionowane aneksy nie wyjaśniały wpływu poszczególnych czynników rynkowych na koszt kredytu ani nie pozwalały klientom na samodzielną weryfikację zasadności działań banku. Taka konstrukcja prawna uniemożliwiała przewidzenie realnej skali zobowiązania finansowego.
Konsekwencje prawne dla kredytobiorców
Rozstrzygnięcie Prezesa UOKiK odnosi się do wszystkich umów zawartych w oparciu o wzorce objęte postępowaniem. Postanowienia uznane za abuzywne są bezskuteczne z mocy prawa, co oznacza, że nie wiążą one konsumentów od momentu ich wprowadzenia.
W praktyce prawnej klauzule te należy traktować jako nieistniejące. Jeżeli klient podpisał aneks zawierający wadliwe zapisy, nie wywołują one zamierzonych przez bank skutków prawnych.
Powyższa decyzja stanowi istotną podstawę dla osób rozważających dochodzenie roszczeń, w tym żądanie zwrotu nadpłaconych środków wynikających z nienależytego naliczania oprocentowania.
PKO Bank Polski jest zobowiązany do indywidualnego powiadomienia klientów o treści decyzji w ciągu miesiąca od jej uprawomocnienia. Informacje te muszą zostać również opublikowane na oficjalnej stronie internetowej banku oraz w kanałach mediów społecznościowych.
Sankcja finansowa nałożona na instytucję
Z uwagi na fakt, iż wadliwe wzorce umowne były stosowane od grudnia 2018 roku bez stosownej korekty, Prezes UOKiK wymierzył bankowi karę w wysokości 79 291 800 zł.
Należy zaznaczyć, że decyzja nie jest prawomocna – bankowi przysługuje prawo do wniesienia odwołania do właściwego sądu.
