Materiał archiwalny · COVID-19 · składki ZUS
COVID-19 a płatność składek ZUS
Część II – umorzenie składek ZUS dla mikroprzedsiębiorców. Wpis przedstawia stan prac legislacyjnych na 25 marca 2020 r., przed uchwaleniem ostatecznej wersji tzw. tarczy antykryzysowej.
Sytuacja przedsiębiorców w marcu 2020 r.
W marcu 2020 r. jednym z głównych problemów mikroprzedsiębiorców dotkniętych skutkami epidemii COVID-19 pozostawał obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Miesięczne obciążenie osoby prowadzącej działalność gospodarczą wynosiło wówczas około 1 430 zł.
Gdy działalność nie przynosiła dochodu albo przychody istotnie spadły, regularne opłacanie składek stawało się dla części przedsiębiorców poważnym obciążeniem.
Dotychczasowe przepisy i projekt ustawy
W artykule z 17 marca 2020 r. omówiliśmy rozwiązania wynikające z obowiązujących wówczas art. 28 i 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Kilka dni później opublikowano projekt ustawy z 21 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw.
Wersja projektu dostępna w dniu publikacji wpisu zmieniała sytuację przedsiębiorców w zakresie składek ZUS jedynie w ograniczonym stopniu.
Zapowiedzi umorzenia składek
Pojawiały się wówczas zapowiedzi umorzenia składek ZUS dla mikroprzedsiębiorców, których dochód spadł o co najmniej 50%. Projekt z 21 marca 2020 r. nie wprowadzał jednak powszechnego zwolnienia ani umorzenia składek na takich zasadach.
Projekt ustawy z dnia 21 marca 2020 r.
Art. 15z projektu odnosił się do odroczenia terminu płatności składek oraz rozłożenia należności na raty na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
W odniesieniu do należności z tytułu składek przypadających za okres od 1 stycznia 2020 r. projekt przewidywał odstąpienie od naliczania opłaty prolongacyjnej, o której mowa w art. 29 ust. 4 tej ustawy. Rozwiązanie miało obejmować wnioski składane w czasie stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii oraz w terminach określonych po ich odwołaniu.
Odroczenie lub rozłożenie należności na raty nie powodowało wygaśnięcia zobowiązania. Przesuwało jedynie termin jego zapłaty, dlatego nie odpowiadało postulatom całkowitego zwolnienia przedsiębiorców z obowiązku opłacania składek.
Uproszczone wnioski do ZUS w okresie epidemii
Niezależnie od trwających prac legislacyjnych ZUS udostępnił 23 marca 2020 r. uproszczony wniosek dla przedsiębiorców dotkniętych skutkami epidemii.
Przedsiębiorca mógł wystąpić o odroczenie o trzy miesiące terminu płatności składek za okres od lutego do kwietnia 2020 r. Możliwe było również zawieszenie na trzy miesiące wykonywania zawartej z ZUS umowy, jeżeli termin zapłaty rat lub składek przypadał od marca do maja 2020 r.
Archiwalny wzór wniosku do ZUS
Informacja ZUS z 23 marca 2020 r. wraz z opisem uproszczonej procedury zachowała znaczenie historyczne. Formularz udostępniony w związku z początkiem epidemii nie służy obecnie do składania nowych wniosków.
Co zmieniło się po publikacji wpisu?
Ustawa z 31 marca 2020 r. wprowadziła w art. 31zo zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek należnych za okres od 1 marca do 31 maja 2020 r. Rozwiązanie objęło wskazane w ustawie grupy płatników, w tym część osób prowadzących pozarolniczą działalność i opłacających składki wyłącznie na własne ubezpieczenia.
Ustawa posługiwała się określeniem „zwolnienie z obowiązku opłacania składek”, natomiast obsługa zwolnienia przez ZUS następowała w trybie umorzenia składek.
Sprawy dotyczące rozliczeń z ZUS
Opisane we wpisie rozwiązania mają charakter historyczny. Nadal mogą jednak pojawiać się sprawy dotyczące decyzji ZUS, rozliczenia składek albo odmowy zastosowania ulgi przewidzianej w przepisach obowiązujących w okresie epidemii.
W takiej sprawie trzeba przeanalizować przede wszystkim okres, którego dotyczą należności, treść decyzji organu oraz dokumentację złożoną w ZUS.
