Umowy Profi Credit: najczęstsze wady, sankcja kredytu darmowego i wcześniejsza spłata

Co przede wszystkim sprawdzić w umowie Profi Credit?

Ocena umowy polega na porównaniu kwoty rzeczywiście wypłaconej konsumentowi z prowizjami i innymi opłatami, podstawą naliczania odsetek oraz całkowitą kwotą do zapłaty.

Wątpliwości mogą budzić w szczególności sytuacje, w których:

Kwota wypłacona a kwota objęta oprocentowaniem

Ustawa o kredycie konsumenckim odróżnia całkowitą kwotę kredytu od całkowitego kosztu kredytu. Całkowita kwota kredytu obejmuje środki udostępnione konsumentowi. Całkowity koszt kredytu tworzą między innymi odsetki, prowizje i opłaty, które konsument ponosi w związku z umową.

Niektóre umowy posługują się dodatkową pozycją obejmującą wypłacone środki i kredytowane koszty. Harmonogram pokazuje wówczas, czy pożyczkodawca naliczał odsetki od kwoty wypłaconej konsumentowi, czy od sumy powiększonej o prowizję i opłaty.

Porównanie umowy z pierwotnym harmonogramem pozwala ustalić kwotę przyjętą jako podstawa naliczania odsetek oraz strukturę poszczególnych rat.

Czy Profi Credit może naliczać odsetki od prowizji?

W wyroku z 23 kwietnia 2026 r., C-744/24, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że oprocentowanie kredytu konsumenckiego nie może obejmować kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z kredytem, które wchodzą w skład całkowitego kosztu ponoszonego przez konsumenta.

Techniczny sposób rozliczenia nie zmienia charakteru kosztu. Kwota przekazana na rachunek konsumenta wyłącznie po to, aby pokryć prowizję, składkę ubezpieczeniową lub inną opłatę związaną z kredytem, nie staje się przez to kapitałem oddanym konsumentowi do swobodnej dyspozycji.

Do oprocentowania prowizji odniósł się również Sąd Najwyższy w wyroku z 8 lipca 2026 r., II CSKP 89/26. Odwołując się do wyroku TSUE w sprawie C-744/24, SN przyjął, że składniki kosztów kredytu nie mogą być naliczane od siebie, w szczególności odsetki nie mogą być naliczane od prowizji. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Czy prowizja mieszcząca się w limicie zawsze jest uczciwa?

Art. 36a ustawy określa maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu. Kontrola niedozwolonych postanowień umownych służy innemu celowi: pozwala sądowi ocenić przejrzystość opłaty, świadczenie oferowane konsumentowi w zamian oraz równowagę praw i obowiązków stron.

W aktualnym brzmieniu art. 36a, dla kredytów udzielonych na co najmniej 30 dni, maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów oblicza się według wzoru obejmującego 10% całkowitej kwoty kredytu oraz dodatkowe 10% w stosunku rocznym. Koszty te nie mogą przekroczyć 45% całkowitej kwoty kredytu. Przy starszych umowach należy zastosować przepisy obowiązujące w dniu ich zawarcia.

W wyroku z 3 września 2020 r. w sprawach połączonych C-84/19, C-222/19 i C-252/19, dotyczących między innymi Profi Credit, TSUE wyjaśnił, że ustawowy limit kosztów nie wyłącza kontroli umowy na podstawie przepisów o niedozwolonych postanowieniach. Sąd krajowy bada przejrzystość postanowienia, zgodność z wymaganiem dobrej wiary oraz ewentualną znaczącą nierównowagę stron.

W wyroku z 23 listopada 2023 r., C-321/22, TSUE wskazał, że znacząca nierównowaga może wynikać z wyraźnej nieproporcjonalności pozaodsetkowych kosztów kredytu do pożyczonej kwoty oraz świadczeń oferowanych konsumentowi w zamian.

Kiedy można rozważyć sankcję kredytu darmowego?

Sankcję kredytu darmowego określa art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia konsument rozlicza kredyt bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy, jeżeli ten naruszył jeden z obowiązków wymienionych w tym przepisie.

Konsument nadal zwraca udostępniony kapitał w terminie i w sposób określony w umowie. Podstawą sankcji może być naruszenie obowiązków dotyczących między innymi całkowitej kwoty kredytu, stopy oprocentowania, RRSO, całkowitej kwoty do zapłaty, kosztów lub zasad spłaty.

W wyroku z 13 lutego 2025 r., C-472/23, TSUE uznał, że pozbawienie kredytodawcy prawa do odsetek i kosztów może stanowić proporcjonalną sankcję za naruszenie obowiązku informacyjnego, jeżeli uchybienie ogranicza zdolność konsumenta do oceny zakresu jego zobowiązania.

Trybunał wyjaśnił również, że RRSO oblicza się na podstawie warunków obowiązujących w chwili zawarcia umowy. Późniejsze wyeliminowanie nieuczciwego postanowienia nie powoduje wstecznej zmiany RRSO, która została prawidłowo obliczona na podstawie treści umowy obowiązującej w chwili jej zawarcia.

Wcześniejsza spłata i nadpłata pożyczki Profi Credit

Art. 48 ustawy przyznaje konsumentowi prawo do spłaty całości albo części kredytu przed terminem. Zgodnie z art. 49 wcześniejsza spłata obniża całkowity koszt kredytu również w zakresie kosztów poniesionych wcześniej, jeżeli dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy.

W decyzji RWR-1/2025 Prezes UOKiK zakwestionował zasady wcześniejszej spłaty stosowane przez Profi Credit. Według ustaleń Urzędu konsument chcący spłacić całą pożyczkę przed terminem musiał wpłacić całkowitą kwotę do zapłaty określoną w umowie, bez uwzględnienia skrócenia okresu kredytowania.

Przy częściowych nadpłatach spółka blokowała wpłacone środki do terminów płatności kolejnych rat. Wcześniejsza wpłata nie zmniejszała raty ani w części kapitałowej, ani w części odsetkowej.

Prezes UOKiK nakazał zaniechanie zakwestionowanych praktyk i nałożył na spółkę kary w łącznej wysokości 10 399 882 zł. W bazie decyzji Prezesa UOKiK odnotowano wniesienie odwołania.

Kolejna pożyczka na spłatę poprzedniej

Jeżeli konsument przeznacza część nowej pożyczki na spłatę wcześniejszego zobowiązania, kwota przekazana na ten cel może stanowić środki udostępnione w ramach nowego finansowania. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której pożyczkodawca dokonuje spłaty zgodnie z dyspozycją konsumenta.

Odrębnej ocenie podlegają nowe prowizje i opłaty, kwota dodatkowo otrzymana przez konsumenta oraz limit kosztów obowiązujący w dniu zawarcia kolejnej umowy.

Art. 36c ustawy obejmuje przypadki, w których kredytodawca lub podmiot z nim powiązany udziela konsumentowi kolejnych kredytów w okresie 120 dni od wypłaty pierwszego kredytu, zanim konsument spłaci go w całości. Dla obliczenia limitu przyjmuje się wtedy całkowitą kwotę pierwszego kredytu, a pozaodsetkowe koszty obejmują sumę pozaodsetkowych kosztów wszystkich kredytów udzielonych w tym okresie.

Przepływy pieniężne powinny pokazywać, jaka część nowej pożyczki została wypłacona konsumentowi, jaka pokryła wcześniejszy kapitał, a jaka stanowiła nowe prowizje i opłaty.

Umowa elektroniczna, projekt i harmonogram

Konsument może skutecznie zawrzeć umowę pożyczki elektronicznie, na przykład przy użyciu kodu SMS. Do analizy służy ostateczna treść zawartej umowy przekazana na trwałym nośniku, a nie sam sposób jej zaakceptowania.

Projekt lub niewypełniony wzór często nie zawiera numeru umowy, daty, ostatecznych kosztów ani wszystkich uzgodnionych warunków. Nie daje więc wystarczającej podstawy do dokładnej oceny rozliczeń i sformułowania roszczeń.

W przypadku umowy zawartej na czas określony konsument może w każdym czasie jej obowiązywania bezpłatnie otrzymać harmonogram spłaty. Pierwotny harmonogram pokazuje strukturę rat przyjętą w chwili zawarcia umowy. Aktualne saldo i historia spłat służą natomiast do obliczenia zapłaconych kosztów i wysokości roszczenia.

Weksel, nakaz zapłaty i ochrona konsumenta

W starszych umowach pożyczkowych Profi Credit często stosowano zabezpieczenie w postaci weksla in blanco. Dochodzenie należności z weksla nie wyłącza kontroli umowy zawartej z konsumentem.

Weksel wystawiony od 24 września 2021 r. i wręczony przedsiębiorcy w celu spełnienia lub zabezpieczenia wierzytelności wynikającej z umowy zawartej z konsumentem powinien zawierać zastrzeżenie „nie na zlecenie” albo inne równoznaczne. Po spełnieniu świadczenia przedsiębiorca ma obowiązek niezwłocznie zwrócić weksel wystawcy. Do weksli wystawionych przed 24 września 2021 r. stosuje się wcześniejsze przepisy.

W wyroku z 13 września 2018 r., C-176/17, dotyczącym Profi Credit, TSUE uznał za niezgodny z prawem Unii taki model postępowania, w którym sąd wydający nakaz zapłaty na podstawie weksla nie może zbadać potencjalnie nieuczciwych postanowień umowy, a zasady zaskarżenia nakazu nadmiernie utrudniają konsumentowi obronę.

Jeżeli dłużnikiem wekslowym jest konsument, powód ma obecnie obowiązek dołączyć do pozwu umowę, z której wynika zabezpieczone roszczenie, deklarację wekslową oraz jej załączniki. Na podstawie tych dokumentów sąd może skontrolować stosunek prawny zabezpieczony wekslem.

Czy można bronić się po rozpoczęciu egzekucji?

Prawomocność nakazu zapłaty ogranicza zakres późniejszej obrony. Powództwo opozycyjne z art. 840 k.p.c. nie służy ponownemu rozpoznaniu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem. Co do zasady nie można w nim powtarzać zarzutów dotyczących powstania zobowiązania, które mogły zostać rozpoznane wcześniej.

Analiza na etapie egzekucji obejmuje rodzaj tytułu wykonawczego, przebieg wcześniejszego postępowania, sposób doręczenia nakazu oraz zdarzenia, które nastąpiły po powstaniu tytułu. W sprawach konsumenckich znaczenie ma również to, czy sąd wcześniej przeprowadził kontrolę umowy pod kątem niedozwolonych postanowień.

Granice powagi rzeczy osądzonej oraz możliwość kontroli umowy w postępowaniu z art. 840 k.p.c. są przedmiotem pytania prejudycjalnego w sprawie TSUE C-586/25. Do 20 października 2026 r. postępowanie pozostaje w toku. Więcej wyjaśniamy we wpisie TSUE C-586/25 – powództwo opozycyjne a kontrola umowy po nakazie zapłaty.

Jakie dokumenty są potrzebne do analizy umowy Profi Credit?

Do wstępnej oceny konstrukcji umowy zazwyczaj wystarczą:

Dokumenty te pokazują kwotę wypłaconą, kredytowane koszty, podstawę oprocentowania, RRSO, całkowitą kwotę do zapłaty i strukturę rat.

Historia wpłat oraz aktualne saldo są potrzebne na dalszym etapie: do dokładnego obliczenia zapłaconych kosztów, kwoty potencjalnego zwrotu i salda pozostałego po zastosowaniu określonego sposobu rozliczenia.

Wiadomości e-mail, potwierdzenia SMS i dokumentacja procesu elektronicznego są potrzebne wtedy, gdy strony spierają się o wersję zawartej umowy, jej przekazanie konsumentowi albo zaakceptowanie określonych warunków.

Najczęstsze pytania o umowy Profi Credit

Czy każda umowa Profi Credit kwalifikuje się do sankcji kredytu darmowego?

Sankcja przysługuje wtedy, gdy kredytodawca naruszył jeden z obowiązków wymienionych w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, a konsument złożył pisemne oświadczenie przed wygaśnięciem tego uprawnienia.

Czy bardzo wysoka prowizja jest automatycznie nieważna?

Sąd porównuje prowizję z limitem obowiązującym w dniu zawarcia umowy, a następnie ocenia przejrzystość postanowienia, proporcjonalność kosztu oraz świadczenie oferowane konsumentowi w zamian. Ustawowy limit nie wyłącza kontroli postanowienia jako potencjalnie niedozwolonego.

Czy można analizować umowę, która nadal jest spłacana?

Tak. Treść umowy i pierwotnego harmonogramu pozwala ocenić jej konstrukcję już w okresie spłaty. Historia wpłat i aktualne saldo pokazują dodatkowo, jaka część kosztów została zapłacona, a jaka pozostaje w przyszłych ratach.

Czy do pierwszej analizy potrzebne są wszystkie potwierdzenia przelewów?

Nie. Do oceny konstrukcji umowy zazwyczaj wystarczają ostateczna wersja umowy, pierwotny harmonogram oraz dokumenty, do których umowa bezpośrednio odsyła. Potwierdzenia wpłat i historia rozliczenia są potrzebne przy dokładnym wyliczaniu roszczeń.

Kiedy warto przeanalizować umowę Profi Credit?