Roczny termin na sankcję kredytu darmowego – rozbieżne wyroki i pytania do TSUE

1. Roczny termin dotyczy oświadczenia o SKD

Art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim stanowi: „Uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy”. Ustawodawca nie wyjaśnił, czy przez wykonanie umowy rozumie wypłatę pieniędzy przez kredytodawcę, czy spełnienie obowiązków przez obie strony.^[3]

Termin z art. 45 ust. 5 ma charakter zawity. Po jego upływie uprawnienie wygasa, dlatego konsument nie może korzystać z zasad przerywania przedawnienia ani z procesowej instytucji przywrócenia terminu.

Do roszczenia konsumenta o zwrot kosztów po skutecznym zastosowaniu sankcji co do zasady odnosi się sześcioletni termin przedawnienia z art. 118 k.c. Jego początek określa się według reguł właściwych dla roszczenia o zwrot świadczenia nienależnego, z uwzględnieniem art. 120 k.c. Przy starszych rozliczeniach dochodzą przepisy przejściowe. Data oświadczenia o SKD i początek przedawnienia roszczenia pieniężnego wymagają zatem odrębnej oceny.^[4][12]

Konsument może złożyć oświadczenie także w czasie spłacania kredytu. W wykładni odwołującej się do wykonania obowiązków przez obie strony zakończenie rozliczeń wyznacza początek biegu końcowego terminu skorzystania z sankcji. Uprawnienie można wykonać wcześniej.^[5][7]

2. Wypłata kredytu albo wykonanie obowiązków przez obie strony

Załóżmy, że bank wypłacił kredyt 10 czerwca 2020 r., a obie strony wykonały wszystkie obowiązki 10 czerwca 2026 r. Przy każdej z dwóch wykładni roczny termin upłynie w innym roku:

Oświadczenie złożone w październiku 2026 r. według pierwszej wykładni byłoby spóźnione o ponad pięć lat. Według drugiej konsument złożyłby je w terminie. Art. 118 k.c., który w sprawach przedawnienia przesuwa koniec określonych terminów na ostatni dzień roku kalendarzowego, nie dotyczy tego rocznego terminu.^[4]

Wykładnia odwołująca się do wypłaty kredytu

Sądy przyjmujące wcześniejszy początek biegu terminu odwołują się do potrzeby ustabilizowania rozliczeń między stronami. Sankcja pozbawia kredytodawcę odsetek i kosztów, dlatego w ich ocenie bank powinien stosunkowo szybko uzyskać pewność, czy konsument zachowuje uprawnienie do jej zastosowania.

W tej argumentacji pojawia się również obawa, że powiązanie terminu ze spłatą pozwalałoby kredytobiorcy przedłużać istnienie uprawnienia przez niewykonywanie własnego zobowiązania. Za wykonanie umowy sądy te uznają więc udostępnienie pieniędzy przez kredytodawcę. Takie stanowisko przyjął m.in. SA w Białymstoku w wyroku z 17 stycznia 2025 r., I ACa 1059/23, oraz SO w Toruniu w sprawie VIII Ca 781/25.^[8][9]

Wykładnia odwołująca się do obowiązków obu stron

Drugie stanowisko ma wyraźne oparcie w brzmieniu przepisu. Ustawa mówi o wykonaniu umowy, a więc stosunku prawnego łączącego kredytodawcę i kredytobiorcę. Wypłata pieniędzy stanowi wykonanie świadczenia banku, po którym zwykle następuje wieloletnia spłata kredytu przez konsumenta.

W trakcie tego okresu powstają także dalsze obowiązki kredytodawcy, w tym związane z informowaniem konsumenta i rozliczeniem wcześniejszej spłaty. Liczenie roku od wypłaty prowadziłoby do wygaśnięcia uprawnienia do sankcji już w początkowym okresie wykonywania wielu umów, gdy kredytobiorca nadal przez lata ponosi ich koszty.

SA w Warszawie w sprawie V ACa 118/18 odróżnił wykonanie umowy od jej wypowiedzenia. Wypowiedzenie przyspiesza wymagalność zadłużenia, podczas gdy wykonanie wymaga spełnienia świadczeń. Samo zakończenie okresu, na który zawarto umowę, również nie zastępuje rozliczenia zobowiązań.^[5]

Argument o przedłużaniu uprawnienia przez niespłacanie kredytu jest trudny do pogodzenia z treścią art. 45 ust. 5. Ustawodawca powiązał termin z wykonaniem umowy, a bank zachowuje środki dochodzenia wymagalnego zadłużenia. Obawa przed zachowaniem części dłużników nie daje wyraźnej podstawy do utożsamienia wykonania całej umowy z wypłatą środków.

3. Rozbieżne stanowiska sądów apelacyjnych

Różne interpretacje występują także w orzecznictwie sądów apelacyjnych. Poniższe zestawienie przedstawia stanowiska przyjęte w konkretnych sprawach.

W sprawie gdańskiej Sąd Okręgowy w wyroku z 22 września 2020 r., I C 112/20, liczył rok od wypłaty kredytu w maju 2016 r. i uznał oświadczenie z czerwca 2020 r. za spóźnione. SA w Gdańsku odrzucił tę wykładnię, uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd pierwszej instancji miał wówczas zbadać zarzucane naruszenia uzasadniające zastosowanie sankcji.^[6]

W wyroku białostockim sąd odniósł się zarówno do terminu, jak i do zarzutów dotyczących umowy oraz umocowania do złożenia oświadczenia. Oddalenie żądania opierało się zatem na szerszej ocenie sprawy.^[8]

4. Orzeczenia z Torunia, Brodnicy, Grudziądza i Golubia-Dobrzynia

Apelacje od wyroków sądów rejonowych w Brodnicy i Golubiu-Dobrzyniu rozpoznaje SO w Toruniu. Jego stanowisko wpływa na ocenę spraw w tym okręgu, choć poszczególne sądy rejonowe przyjmują także odmienną wykładnię.

W sprawie I C 53/23 SR w Brodnicy uznał oświadczenie za terminowe, odwołując się do wykonania umowy przez obie strony. W uzasadnieniu odniósł się do odmiennego poglądu SO w Toruniu i przedstawił powody, dla których go nie podziela. Powództwo oddalił po ocenie naruszeń wskazywanych jako podstawa sankcji. Powołując ten wyrok w kwestii terminu, trzeba więc odwołać się do uzasadnienia, a nie do samej sentencji.^[11]

Wyrok SR w Golubiu-Dobrzyniu z 9 października 2025 r., I C 122/25, wymaga ostrożniejszego odczytania. Sąd omówił dwie koncepcje początku terminu, ale przy ich późniejszym zastosowaniu odwrócił numerację. Ta niespójność utrudnia jednoznaczne odtworzenie stanowiska. Sąd ocenił ponadto, że zarzucane naruszenia nie uzasadniały sankcji także przy przyjęciu terminowości oświadczenia.^[14]

Odmienny kierunek od toruńskiego przyjął SO w Kielcach w wyroku z 26 maja 2026 r., II Ca 867/26. Powiązał początek terminu z wykonaniem obowiązków przez obie strony i oddalił apelację banku, utrzymując korzystne dla powoda rozstrzygnięcie.^[12]

Rozbieżność przebiega więc również między sądami tego samego obszaru. Stanowisko SA w Gdańsku w I ACa 59/21 i późniejsze orzeczenia toruńskie pokazują, że pojęcie „linia orzecznicza apelacji gdańskiej” byłoby w tym przypadku zbyt daleko idącym uproszczeniem.

5. C-763/25 – pytanie o liczenie roku od wypłaty

Wniosek SR dla Warszawy-Woli w Warszawie wpłynął do TSUE 25 listopada 2025 r. i otrzymał sygnaturę C-763/25, H. W sprawie krajowej II C 2527/24 powództwo wytoczył przedsiębiorca, który nabył wierzytelność konsumencką. Sąd skierował pięć pytań prejudycjalnych.^[15]

Trzecie pytanie dotyczy bezpośrednio rocznego terminu. Sąd pyta, czy art. 23 dyrektywy 2008/48 i zasada skuteczności sprzeciwiają się wykładni, zgodnie z którą wykonanie umowy następuje z chwilą wypłaty kredytu, a uprawnienie do SKD wygasa po roku od tej daty.^[15]

Pozostałe pytania obejmują ochronę przedsiębiorcy nabywającego wierzytelność od konsumenta, w tym ocenę cesji i stosowania art. 5 k.c., oraz zagadnienia całkowitego kosztu kredytu, RRSO i odsetek od kredytowanych kosztów.

Zapłata przez bank i podtrzymanie odesłania

Z opublikowanych fragmentów rozstrzygnięcia w sprawie II C 2527/24 wynika, że bank poinformował sąd o zaspokojeniu roszczenia i wniósł o wycofanie pytań. Sąd odmówił, oceniając uznanie powództwa jako nadużycie prawa procesowego. Na podstawie art. 213 § 2 k.p.c. uznał, że czynność banku nie wiąże sądu.

W opublikowanych fragmentach uzasadnienia sąd powiązał zmianę stanowiska banku ze skierowaniem pytań do TSUE. Zwrócił uwagę, że bank nadal kwestionował podobne roszczenia w innych postępowaniach. W ocenie sądu uznanie służyło uniemożliwieniu Trybunałowi wydania odpowiedzi, która mogłaby wpłynąć na dalsze sprawy.

W materiałach przywołanych w opracowaniu sprawa C-763/25 pozostaje niezakończona. Sąd krajowy podtrzymał wniosek, a odpowiedź na pytania zależy od dalszej oceny TSUE, w tym od tego, czy rozstrzygnięcie jest nadal potrzebne do rozpoznania sprawy krajowej.^[1][18]

6. C-828/25 Szuzyk – wycofanie pytań po uznaniu powództwa

Drugie odesłanie skierował SR w Tomaszowie Mazowieckim w sprawie I C 1048/24. Postanowienie wydał 25 listopada 2025 r., a wniosek wpłynął do TSUE 9 grudnia 2025 r. Sprawę zarejestrowano pod sygnaturą C-828/25, Szuzyk. „Szuzyk” jest fikcyjną nazwą nadaną sprawie na potrzeby publikacji.^[16]

Sąd zadał sześć pytań. Pierwsze dotyczyło zgodności rocznego terminu liczonego od wypłaty z unijną ochroną konsumenta oraz wymogami skuteczności, proporcjonalności i odstraszającego charakteru sankcji. Pozostałe obejmowały kredytowane koszty, podstawę naliczania odsetek, przejrzystość informacji i sposób obliczania RRSO.^[16]

Według informacji pełnomocników kredytobiorców bank uznał powództwo, choć wcześniej kwestionował je co do zasady i wysokości. Według tej relacji konsumenci uzyskali zaspokojenie roszczeń, a zakończenie sporu krajowego doprowadziło do wycofania pytań.

Sąd poinformował o wycofaniu wniosku pismem z 24 lipca 2026 r., które wpłynęło do TSUE 31 lipca. Postanowieniem z 12 sierpnia 2026 r. Prezes Trybunału zarządził wykreślenie sprawy z rejestru na podstawie art. 100 regulaminu postępowania.^[2]

Postanowienie TSUE stwierdza wycofanie odesłania i wykreślenie sprawy. Informacja o uznaniu powództwa i zaspokojeniu konsumentów pochodzi od ich pełnomocników. Trybunał nie ocenił zgodności liczenia roku od wypłaty z prawem Unii.

7. Uznanie powództwa a dalszy bieg sprawy przed TSUE

W obu postępowaniach bank zdecydował się na zapłatę po skierowaniu pytań prejudycjalnych. W sprawie C-828/25 sąd wycofał odesłanie. W C-763/25 ocenił zachowanie banku jako nadużycie i podtrzymał wniosek.

Art. 213 § 2 k.p.c. co do zasady wiąże sąd uznaniem powództwa. Sąd odmawia jednak takiego skutku, gdy uznanie jest sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa. Art. 4¹ k.p.c. zakazuje ponadto nadużywania uprawnień procesowych. Do tych przepisów odwołał się sąd warszawski, oceniając cel czynności banku.^[17]

Ekonomiczny sens zapłaty w pojedynczej sprawie jest czytelny: jej koszt może być mniejszy niż skutki wykładni odnoszącej się do wielu podobnych umów. W C-763/25 taki cel działania przypisał bankowi sąd odsyłający. W C-828/25 opis motywacji banku pozostaje oceną przedstawioną przez pełnomocników konsumentów.

O dalszym biegu odesłania decyduje również jego związek z postępowaniem krajowym. Art. 267 TFUE służy uzyskaniu wykładni potrzebnej do rozstrzygnięcia rzeczywistego sporu. TSUE ocenia więc, czy po późniejszych czynnościach stron odpowiedź zachowuje ten charakter.^[18]

8. Wcześniejsze orzecznictwo TSUE a skuteczność ochrony konsumenta

Art. 23 dyrektywy 2008/48 wymaga, aby sankcje za naruszenie krajowych przepisów wdrażających dyrektywę były skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Zasada skuteczności wymaga ponadto, by krajowe reguły korzystania z uprawnień unijnych nie czyniły ich wykonania praktycznie niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym. Przy ocenie rocznego terminu liczą się zatem długość okresu i zdarzenie, od którego rozpoczyna on bieg.^[19]

W wyroku z 22 kwietnia 2021 r., C-485/19, Profi Credit Slovakia, TSUE zakwestionował trzyletni termin przedawnienia roszczenia o zwrot świadczeń, liczony od powstania bezpodstawnego wzbogacenia w warunkach, w których mógł upłynąć, zanim konsument dowiedział się o naruszeniu. Trybunał oceniał rzeczywistą możliwość rozpoznania i dochodzenia praw przez konsumenta.^[20]

Wyrok ten dostarcza argumentu przeciwko terminom, które upływają, zanim konsument uzyska realną możliwość skorzystania z ochrony. W sprawie C-485/19 przedmiotem oceny było przedawnienie żądania zwrotu pieniędzy, a art. 45 ust. 5 polskiej ustawy określa termin wykonania uprawnienia do sankcji. Zastosowanie wniosków z tego wyroku do SKD wymaga uwzględnienia tej różnicy.

Pytania w C-763/25 i C-828/25 dotyczą właśnie dopuszczalności liczenia roku od wypłaty. Odpowiedź odnosząca się do tej wykładni wyznaczyłaby granice interpretacji krajowej. Ustalenie konkretnej daty wykonania obowiązków stron nadal należałoby do sądu rozpoznającego daną sprawę.

9. Postępowania przed Sądem Najwyższym

Pytanie o początek rocznego terminu przedstawiono także Sądowi Najwyższemu w sprawie III CZP 3/25. Postanowieniem z 23 września 2025 r. SN zawiesił postępowanie w oczekiwaniu na rozstrzygnięcia TSUE dotyczące kredytu konsumenckiego. W przywołanym postanowieniu SN rozstrzygnął kwestię dalszego biegu postępowania, pozostawiając przedstawione zagadnienie do późniejszego rozpoznania.^[21]

W wyroku z 18 grudnia 2025 r., II CSKP 176/24, SN oddalił skargę kasacyjną kredytobiorczyni. Sądy niższych instancji uznały oświadczenie o SKD za spóźnione. SN wskazał, że skarżąca nie zakwestionowała skutecznie tej oceny zarzutem i argumentacją dotyczącymi art. 45 ust. 5 ustawy. W granicach wniesionej skargi badanie zarzucanych wad informacyjnych nie mogło więc doprowadzić do jej uwzględnienia.^[22]

Wyrok II CSKP 176/24 opiera się w tym zakresie na sposobie sformułowania skargi kasacyjnej. Przypisywanie mu tezy, że SN rozstrzygnął spór na rzecz liczenia roku od wypłaty, wykracza poza opisane motywy rozstrzygnięcia.

10. Data spłaty i późniejsze rozliczenia banku

Wykładnia odwołująca się do obowiązków obu stron wymaga uwzględnienia także świadczeń, które bank powinien spełnić po spłacie kredytu. SA w Warszawie w sprawie V ACa 118/18 odnosił wykonanie umowy do całości obowiązków, również ubocznych i wynikających z ustawy. SO w Kielcach w II Ca 867/26 uwzględnił rozliczenie obniżenia kosztów po wcześniejszej spłacie na podstawie art. 49 ustawy.^[5][12]

Jeżeli bank po wcześniejszej spłacie nadal powinien zwrócić odpowiednią część prowizji, po stronie kredytodawcy pozostaje obowiązek rozliczeniowy. Przy tej wykładni jego wykonanie wpływa na datę, od której liczy się rok. Ocena zależy więc od tego, jaki obowiązek pozostał po spłacie i kiedy bank go spełnił.

Datę spłaty można zwykle ustalić z potwierdzenia zamknięcia kredytu albo posiadanego rozliczenia. Gdy spór dotyczy zwrotu kosztów po wcześniejszej spłacie, potrzebne jest rozliczenie tego zwrotu. Pełna historia rachunku służy odtworzeniu wpłat i dokładnemu wyliczeniu roszczenia, jeżeli dostępne dokumenty nie zawierają tych danych.

11. Oświadczenie i prowadzenie sprawy w oczekiwaniu na TSUE

Skierowanie pytań do TSUE nie zawiesza rocznego terminu na złożenie oświadczenia o SKD. Konsument wykonuje uprawnienie we własnej sprawie, niezależnie od tego, czy podobny problem oczekuje na rozstrzygnięcie Trybunału.

Zgodnie z art. 61 k.c. oświadczenie musi dotrzeć do kredytodawcy w taki sposób, aby mógł zapoznać się z jego treścią. O zachowaniu terminu decyduje zatem dojście oświadczenia do adresata. Nadanie przesyłki ostatniego dnia nie zapewnia zachowania tej daty.^[4]

Sąd może zawiesić postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 3¹ k.p.c., gdy rozstrzygnięcie zależy od wyniku sprawy przed TSUE. W sporze, w którym sąd rozważa oddalenie żądania z powodu upływu roku od wypłaty kredytu, pytanie trzecie w C-763/25 odnosi się bezpośrednio do przyjmowanej podstawy rozstrzygnięcia.^[15][17]

Po wykreśleniu C-828/25 dalsze oczekiwanie na wyrok w tej sprawie utraciło podstawę. Jeżeli sąd zawiesił postępowanie ze względu na te pytania, powinien ocenić dalszy bieg procesu z uwzględnieniem innych toczących się postępowań i ich związku z rozpoznawaną sprawą.

12. Oczekiwana odpowiedź

Za liczeniem roku od wykonania obowiązków przez obie strony przemawiają brzmienie art. 45 ust. 5 i wymóg skutecznej ochrony konsumenta. C-828/25 zakończyła się bez odpowiedzi. W C-763/25 sąd podtrzymał pytanie, czy prawo Unii dopuszcza wygaśnięcie uprawnienia do SKD już po roku od wypłaty kredytu.

Źródła i orzeczenia

Poniżej wskazujemy przywołane orzeczenia, dokumenty postępowań przed TSUE i akty prawne.

1. TSUE, C-763/25, H. – oficjalny rejestr sprawy
2. Postanowienie Prezesa TSUE z 12.08.2026 r., C-828/25, ECLI:EU:C:2026:720, zwłaszcza pkt 1–2.
3. Ustawa z 12.05.2011 r. o kredycie konsumenckim, w szczególności art. 45 i 49.
4. Kodeks cywilny, w szczególności art. 61, 112, 115, 118 i 120.
5. SA w Warszawie, 1.07.2019 r., V ACa 118/18.
6. SA w Gdańsku, 8.10.2021 r., I ACa 59/21 – treść wyroku z uzasadnieniem, także opis stanowiska SO w Gdańsku w I C 112/20.
7. SA w Poznaniu, 27.04.2023 r., I ACa 368/22; LEX nr 3565303.
8. SA w Białymstoku, 17.01.2025 r., I ACa 1059/23.
9. SO w Toruniu, 5.11.2025 r., VIII Ca 781/25 – wyrok;
   uzasadnienie.
10. SR w Toruniu, 14.01.2026 r., I C 1447/24.
11. SR w Brodnicy, 22.09.2025 r., I C 53/23.
12. SO w Kielcach, 26.05.2026 r., II Ca 867/26.
13. SR w Grudziądzu, 29.10.2025 r., I C 1727/24.
14. SR w Golubiu-Dobrzyniu, 9.10.2025 r., I C 122/25 – treść wyroku i uzasadnienia.
15. C-763/25 – oficjalne ogłoszenie pytań prejudycjalnych, Dz.U. UE C/2026/1582 z 23.03.2026 r.
16. C-828/25 – oficjalne ogłoszenie pytań prejudycjalnych, Dz.U. UE C/2026/2004 z 13.04.2026 r.;
    karta sprawy i dokument odesłania.
17. Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 4¹, art. 177 § 1 pkt 3¹ i art. 213 § 2.
18. Art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
19. Dyrektywa 2008/48/WE, w szczególności art. 23; odniesienia dotyczą reżimu stanowiącego podstawę omawianych odesłań.
20. TSUE, 22.04.2021 r., C-485/19, Profi Credit Slovakia.
21. SN, postanowienie z 23.09.2025 r., III CZP 3/25.
22. SN, 18.12.2025 r., II CSKP 176/24 – treść uzasadnienia, końcowe rozważania dotyczące art. 45 ust. 5 u.k.k.