Rozwód · alimenty · zabezpieczenie roszczeń
Rozwód – zabezpieczenie alimentów w sprawie o rozwód: kiedy i jak złożyć wniosek
W sprawie o rozwód można uzyskać zabezpieczenie alimentów na czas trwania postępowania, najczęściej na rzecz małoletnich dzieci. Wniosek można złożyć już w pozwie lub odpowiedzi na pozew, a także później – również w toku postępowania apelacyjnego.
Właściwość sądu i moment złożenia wniosku
Sprawy o rozwód w pierwszej instancji rozpoznają sądy okręgowe. Wniosek o zabezpieczenie alimentów można zawrzeć w pozwie, odpowiedzi na pozew albo złożyć w odrębnym piśmie w toku postępowania.
Jeżeli sprawa znajduje się już na etapie apelacji, wniosek rozpoznaje sąd apelacyjny jako sąd tej instancji, w której aktualnie toczy się postępowanie. Wynika to z art. 734 k.p.c.
Co powinien zawierać wniosek o zabezpieczenie alimentów?
We wniosku należy wskazać konkretną kwotę zabezpieczenia, częstotliwość płatności oraz termin zapłaty poszczególnych świadczeń. Przy alimentach na dziecko żądanie formułuje się najczęściej jako zobowiązanie drugiego rodzica do zapłaty określonej kwoty miesięcznie, płatnej do rąk rodzica, z którym dziecko mieszka.
Wysokość żądania powinna odpowiadać usprawiedliwionym potrzebom dziecka oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym rodziców. Sąd uwzględnia również osobiste starania o utrzymanie i wychowanie dziecka, które stanowią wykonanie obowiązku alimentacyjnego.
W uzasadnieniu warto przedstawić w szczególności:
- koszty wyżywienia, odzieży i środków higienicznych,
- wydatki mieszkaniowe przypadające na dziecko,
- koszty leczenia, leków i rehabilitacji,
- wydatki związane ze szkołą, przedszkolem lub żłobkiem,
- koszty zajęć dodatkowych, dojazdów i wypoczynku,
- dochody oraz możliwości zarobkowe obojga rodziców,
- zakres codziennej opieki wykonywanej przez każdego z rodziców.
Dokumenty takie jak rachunki, faktury, potwierdzenia przelewów, zaświadczenia ze szkoły lub dokumentacja medyczna pomagają uprawdopodobnić wysokość wydatków. Nie każdy zwykły koszt utrzymania dziecka musi jednak zostać wykazany osobnym rachunkiem.
Koszty mieszkania przypadające na dziecko można przedstawić jako odpowiednią część wydatków ponoszonych na cały lokal. Przepisy nie nakazują automatycznego dzielenia wszystkich opłat przez liczbę mieszkańców. Sposób wyliczenia powinien odpowiadać rodzajowi kosztu i rzeczywistym warunkom zamieszkania.
Podstawa prawna zabezpieczenia alimentów
Zgodnie z art. 753 § 1 k.p.c. zabezpieczenie alimentów może polegać na zobowiązaniu obowiązanego do jednorazowej albo okresowej zapłaty określonej sumy pieniężnej. Podstawą udzielenia zabezpieczenia jest uprawdopodobnienie istnienia roszczenia.
Osoba składająca wniosek nie musi wykazywać odrębnego interesu prawnego w zabezpieczeniu. Powinna natomiast uprawdopodobnić istnienie obowiązku alimentacyjnego oraz wysokość świadczenia odpowiadającą potrzebom dziecka i możliwościom rodziców.
Zabezpieczenie alimentów stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 731 k.p.c., zgodnie z którą zabezpieczenie nie powinno zmierzać do zaspokojenia roszczenia. Kwoty zapłacone na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu służą bowiem bieżącemu utrzymaniu dziecka.
Na podstawie art. 753 § 2 k.p.c. sąd z urzędu doręcza obu stronom odpis postanowienia o zabezpieczeniu.
Aktualny tekst Kodeksu postępowania cywilnego jest dostępny w Elektronicznym Dzienniku Ustaw.
Jak sąd rozpoznaje wniosek?
Sąd może rozpoznać wniosek na posiedzeniu niejawnym, bez udziału stron. Może również wyznaczyć posiedzenie jawne, jeżeli uzna, że przed wydaniem rozstrzygnięcia potrzebne jest wysłuchanie rodziców albo przeprowadzenie określonych dowodów.
Zakres postępowania jest węższy niż przy ostatecznym rozstrzyganiu o alimentach. Na etapie zabezpieczenia sąd ocenia, czy przedstawione twierdzenia i dokumenty dostatecznie uprawdopodabniają roszczenie oraz żądaną wysokość świadczenia.
Wykonalność i egzekucja zabezpieczenia
Postanowienie o zabezpieczeniu alimentów podlega wykonaniu przed jego uprawomocnieniem. Jeżeli świadczenie ma zostać wyegzekwowane przez komornika, sąd nadaje postanowieniu klauzulę wykonalności z urzędu, zgodnie z art. 743 § 1 k.p.c.
Wniesienie zażalenia nie wstrzymuje automatycznie wykonania zabezpieczenia. Do czasu zmiany albo uchylenia postanowienia zasądzone kwoty powinny być płacone w terminach określonych przez sąd. Sąd może jednak na podstawie art. 396 k.p.c. wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia do czasu rozpoznania zażalenia.
Zaskarżenie postanowienia o zabezpieczeniu
Na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia przysługuje zażalenie. Sposób obliczenia terminu zależy od tego, czy postanowienie zostało ogłoszone na posiedzeniu jawnym, czy wydane na posiedzeniu niejawnym.
Postanowienie ogłoszone na posiedzeniu jawnym: strona powinna w terminie 7 dni od jego ogłoszenia złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie postanowienia z uzasadnieniem. Zażalenie wnosi się następnie w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem.
Postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym: sąd doręcza je stronom z urzędu. Strona, która zamierza je zaskarżyć, powinna zasadniczo w terminie 7 dni od doręczenia zażądać sporządzenia i doręczenia uzasadnienia. Po otrzymaniu postanowienia z uzasadnieniem ma kolejne 7 dni na wniesienie zażalenia.
Zażalenie na postanowienie sądu okręgowego rozpoznaje sąd apelacyjny. Pismo składa się za pośrednictwem sądu okręgowego, który wydał zaskarżone postanowienie.
Jeżeli zabezpieczenia udzielił sąd apelacyjny w toku postępowania odwoławczego, zażalenie rozpoznaje inny skład tego samego sądu. Zasada ta nie dotyczy postanowienia wydanego wskutek rozpoznania zażalenia na rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji.
Sąd rozpoznający zażalenie może je oddalić albo zmienić zaskarżone postanowienie. Uchylenie postanowienia jest dopuszczalne w razie nieważności postępowania.
Podsumowanie
Wniosek powinien wskazywać konkretną miesięczną kwotę i przedstawiać wydatki na dziecko oraz sytuację obojga rodziców w stopniu pozwalającym sądowi ocenić roszczenie jeszcze przed zakończeniem sprawy rozwodowej.
Zabezpieczenie alimentów w sprawie rozwodowej
Przy przygotowaniu wniosku o zabezpieczenie alimentów istotna jest nie tylko sama wysokość miesięcznych wydatków. Znaczenie mają również zakres codziennej opieki nad dzieckiem, udział każdego z rodziców w jego utrzymaniu oraz rzeczywiste możliwości zarobkowe i majątkowe obojga rodziców.
Jeżeli zabezpieczenie ma zostać złożone już w pozwie albo odpowiedzi na pozew, warto od początku uporządkować koszty i dokumenty w sposób pozwalający sądowi szybko ocenić żądaną kwotę. Podobna analiza jest potrzebna również wtedy, gdy chodzi o zmianę wysokości zabezpieczenia albo zaskarżenie wydanego postanowienia.
Kancelaria prowadzi sprawy rozwodowe i alimentacyjne, w tym postępowania dotyczące zabezpieczenia alimentów na czas procesu.
