Sankcja kredytu darmowego (SKD) – art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim
Sankcja kredytu darmowego (SKD)
Sankcja kredytu darmowego (SKD) jest instrumentem ochrony konsumenta przewidzianym w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Jeżeli kredytodawca naruszył określone obowiązki ustawowe, konsument może – po złożeniu oświadczenia w terminie – doprowadzić do rozliczenia umowy w taki sposób, że zwraca wyłącznie kapitał, bez odsetek i pozaodsetkowych kosztów kredytu.
SKD nie działa automatycznie i nie jest tożsama z unieważnieniem umowy. Wymaga spokojnej weryfikacji treści umowy i dokumentów przekazanych przy jej zawarciu (w tym formularza informacyjnego), a także ustalenia, czy zachowany został ustawowy termin na złożenie oświadczenia.
Podstawa prawna i istota sankcji
Zgodnie z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, w razie naruszenia przez kredytodawcę obowiązków przewidzianych w ustawie (w szczególności dotyczących treści umowy i informacji o kosztach), konsument może złożyć oświadczenie o skorzystaniu z sankcji. Skutkiem jest szczególny tryb rozliczenia: obowiązek zwrotu obejmuje wyłącznie kwotę kapitału, tj. środki faktycznie udostępnione, bez wynagrodzenia w postaci odsetek i bez kosztów pozaodsetkowych.
O możliwości zastosowania sankcji w praktyce decydują dwa elementy: treść dokumentów oraz czas (termin ustawowy). Dlatego ocena wymaga analizy kompletu dokumentów i kalendarium wykonywania umowy, a nie jedynie wybranych fragmentów.
Jak wygląda analiza umowy pod kątem SKD
Analiza polega na sprawdzeniu, czy umowa oraz dokumenty przekazane przy jej zawarciu spełniają wymagania ustawowe, a także czy sposób ujęcia kwot i opłat nie zaciera granicy pomiędzy kapitałem a kosztami kredytu. W praktyce znaczenie mają m.in. definicje użyte w umowie, opis kwot i kosztów, tabele opłat, zapisy o ubezpieczeniach oraz sposób obliczenia RRSO.
Równolegle weryfikuje się terminy: datę zawarcia, przebieg wykonywania umowy, ewentualne wypowiedzenie, restrukturyzacje lub refinansowania oraz moment, od którego liczony jest ustawowy czas na złożenie oświadczenia. Bez tej części analizy nie da się rzetelnie ocenić, czy SKD w ogóle pozostaje dostępna czasowo.
Przykładowe problemy, które mogą mieć znaczenie w sprawach SKD
W sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego powtarza się kilka typowych zagadnień. Poniższe przykłady nie stanowią listy zamkniętej i nie przesądzają o wyniku analizy – ich znaczenie zależy od konstrukcji konkretnej umowy, załączników oraz dokumentów przekazanych przed zawarciem umowy.
Niejednoznaczne określenie kapitału (całkowitej kwoty kredytu) — zdarza się, że w umowie pojawiają się różne kwoty opisujące „kredyt/pożyczkę”, a tylko jedna odpowiada ustawowemu rozumieniu środków faktycznie udostępnionych. Jeżeli konsument musi rekonstruować kapitał z kilku postanowień albo rozstrzygać sprzeczność, powstaje wątpliwość co do spełnienia wymogu jednoznaczności.
Włączanie kosztów do finansowania w sposób zaciemniający rozliczenie — prowizje, opłaty przygotowawcze, składki lub inne koszty bywają doliczane do finansowania i następnie oprocentowane. W analizie bada się, czy taki model nie prowadzi do utożsamienia kosztu z kapitałem i czy sposób opisu pozwalał jasno ustalić, co jest świadczeniem głównym (kapitał), a co kosztem kredytu.
RRSO nieodzwierciedlające rzeczywistego kosztu kredytu — problem pojawia się, gdy wskaźnik jest oparty na błędnych danych wejściowych (np. pominięto część kosztów albo przyjęto założenia zniekształcające porównywalność ofert). Weryfikuje się, czy RRSO było obliczone na podstawie prawidłowej struktury kwot i kosztów.
Niespójność pojęć ekonomicznych w umowie — równoległe używanie terminów typu „kwota pożyczki”, „całkowita kwota pożyczki”, „całkowita kwota do zapłaty” z niejednolitym znaczeniem może utrudniać ustalenie kapitału, kosztów i podstawy naliczania odsetek. Takie nieczytelne konstrukcje bywają istotne w ocenie transparentności i spełnienia wymagań ustawowych.
Ubezpieczenie skredytowane i powiązane konstrukcyjnie z umową — w praktyce spotyka się składki finansowane z kredytu, pobierane z góry za długi okres, przy braku realnej alternatywy produktu bez ubezpieczenia. Wówczas bada się, jak koszt ubezpieczenia został ujęty i opisany oraz jaki miał wpływ na kwoty i koszty kredytu.
„Doprecyzowanie” w innym miejscu lub w załączniku — sama obecność prawidłowej informacji gdzieś w dokumentach nie zawsze usuwa sprzeczność lub niejednoznaczność kluczowych postanowień. W analizie istotne jest to, czy podstawowe parametry umowy zostały określone spójnie i jednoznacznie w treści dokumentów, które mają charakter wiążący.
Ocena tych kwestii wymaga odniesienia do konkretnej konstrukcji umowy oraz materiału przekazanego przy zawarciu, w tym formularza informacyjnego i załączników.
Przesłanki i terminy – co w praktyce trzeba ustalić
Kluczowe są dwie grupy pytań: (1) czy wystąpiło naruszenie objęte ustawą oraz (2) czy zachowany jest termin na złożenie oświadczenia. Dlatego ustala się m.in.:
- czy umowa spełnia wymagania dotyczące elementów obligatoryjnych i ich jednoznaczności,
- czy kwoty i koszty są opisane spójnie z definicjami ustawowymi (kapitał vs koszty),
- czy RRSO i całkowity koszt kredytu wynikają z poprawnych danych,
- jakie dokumenty przekazano przed zawarciem umowy (formularz informacyjny, załączniki),
- jak przebiegało wykonywanie umowy (wypłaty, spłaty, refinansowania, wypowiedzenie),
- jakie są daty istotne dla terminu z art. 45.
Kalkulator SKD – wyliczenia orientacyjne
Narzędzie służy do wstępnego oszacowania rozliczeń przy założeniu, że w danej sprawie możliwe jest zastosowanie sankcji kredytu darmowego (SKD). Wynik ma charakter wyłącznie poglądowy i opiera się na uproszczonym modelu obliczeń.
Wyniki mają charakter orientacyjny i służą wyłącznie wstępnemu oszacowaniu. Narzędzie nie przesądza o istnieniu podstaw do zastosowania sankcji kredytu darmowego w konkretnej sprawie ani o prawidłowej metodzie rozliczeń. Dokładne wyliczenia wymagają analizy umowy, załączników oraz dokumentów rozliczeniowych (w szczególności harmonogramu i historii spłat), a także weryfikacji terminów wynikających z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.
Dokumenty potrzebne do analizy
Umowa kredytu konsumenckiego wraz z załącznikami, w tym tabele opłat i prowizji.
Formularz informacyjny i dokumenty przekazane przed zawarciem umowy (regulaminy, OWU, informacje o kosztach).
Harmonogram spłat i historia rozliczeń (wpłaty/wypłaty), w tym potwierdzenia pobrania opłat/składek.
Korespondencja z kredytodawcą (reklamacje, odpowiedzi), wypowiedzenie (jeżeli było), propozycje restrukturyzacji/refinansowania.
Wstępna analiza sprawy
Formularz umożliwia przekazanie podstawowych informacji i dokumentów potrzebnych do wstępnej oceny sytuacji prawnej. Przekazane dane objęte są poufnością.
Odpowiedź ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani oferty zawarcia umowy. Szczegóły ewentualnej współpracy są przedstawiane po zapoznaniu się z dokumentami.
Dane teleadresowe
-
Adres - ARPOL Office, ul. Szosa Bydgoska 52, 87-100 Toruń
-
E-mail - kancelaria@brodniccy.pl
-
Godziny - poniedziałek–piątek 9:00–16:00
-
Telefony -
+48 692 491 016 •
+48 696 438 993