Sankcja kredytu darmowego (SKD)

Sankcja kredytu darmowego (SKD) jest instrumentem ochrony konsumenta przewidzianym w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Jeżeli kredytodawca naruszył określone obowiązki ustawowe, konsument może – po złożeniu oświadczenia w terminie – doprowadzić do rozliczenia umowy w taki sposób, że zwraca wyłącznie kapitał, bez odsetek i pozaodsetkowych kosztów kredytu.

Podstawa prawna i istota sankcji

Zgodnie z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, w razie naruszenia przez kredytodawcę obowiązków przewidzianych w ustawie (w szczególności dotyczących treści umowy i informacji o kosztach), konsument może złożyć oświadczenie o skorzystaniu z sankcji. Skutkiem jest szczególny tryb rozliczenia: obowiązek zwrotu obejmuje wyłącznie kwotę kapitału, tj. środki faktycznie udostępnione, bez wynagrodzenia w postaci odsetek i bez kosztów pozaodsetkowych.

O możliwości zastosowania sankcji w praktyce decydują dwa elementy: treść dokumentów oraz czas (termin ustawowy). Dlatego ocena wymaga analizy kompletu dokumentów i kalendarium wykonywania umowy, a nie jedynie wybranych fragmentów.

Jak wygląda analiza umowy pod kątem SKD

Analiza polega na sprawdzeniu, czy umowa oraz dokumenty przekazane przy jej zawarciu spełniają wymagania ustawowe, a także czy sposób ujęcia kwot i opłat nie zaciera granicy pomiędzy kapitałem a kosztami kredytu. W praktyce znaczenie mają m.in. definicje użyte w umowie, opis kwot i kosztów, tabele opłat, zapisy o ubezpieczeniach oraz sposób obliczenia RRSO.

Równolegle weryfikuje się terminy: datę zawarcia, przebieg wykonywania umowy, ewentualne wypowiedzenie, restrukturyzacje lub refinansowania oraz moment, od którego liczony jest ustawowy czas na złożenie oświadczenia. Bez tej części analizy nie da się rzetelnie ocenić, czy SKD w ogóle pozostaje dostępna czasowo.

Przykładowe problemy, które mogą mieć znaczenie w sprawach SKD

W sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego powtarza się kilka typowych zagadnień. Poniższe przykłady nie stanowią listy zamkniętej i nie przesądzają o wyniku analizy – ich znaczenie zależy od konstrukcji konkretnej umowy, załączników oraz dokumentów przekazanych przed zawarciem umowy.

Niejednoznaczne określenie kapitału (całkowitej kwoty kredytu)

Zdarza się, że w umowie pojawiają się różne kwoty opisujące „kredyt/pożyczkę”, a tylko jedna odpowiada ustawowemu rozumieniu środków faktycznie udostępnionych. Jeżeli konsument musi rekonstruować kapitał z kilku postanowień albo rozstrzygać sprzeczność, powstaje wątpliwość co do spełnienia wymogu jednoznaczności.

Włączanie kosztów do finansowania w sposób zaciemniający rozliczenie

Prowizje, opłaty przygotowawcze, składki lub inne koszty bywają doliczane do finansowania i następnie oprocentowane. W analizie bada się, czy taki model nie prowadzi do utożsamienia kosztu z kapitałem i czy sposób opisu pozwalał jasno ustalić, co jest świadczeniem głównym (kapitał), a co kosztem kredytu.

RRSO nieodzwierciedlające rzeczywistego kosztu kredytu

Problem pojawia się, gdy wskaźnik jest oparty na błędnych danych wejściowych (np. pominięto część kosztów albo przyjęto założenia zniekształcające porównywalność ofert). Weryfikuje się, czy RRSO było obliczone na podstawie prawidłowej struktury kwot i kosztów.

Niespójność pojęć ekonomicznych w umowie

Równoległe używanie terminów typu „kwota pożyczki”, „całkowita kwota pożyczki”, „całkowita kwota do zapłaty” z niejednolitym znaczeniem może utrudniać ustalenie kapitału, kosztów i podstawy naliczania odsetek. Takie nieczytelne konstrukcje bywają istotne w ocenie transparentności i spełnienia wymagań ustawowych.

Ubezpieczenie skredytowane i powiązane konstrukcyjnie z umową

W praktyce spotyka się składki finansowane z kredytu, pobierane z góry za długi okres, przy braku realnej alternatywy produktu bez ubezpieczenia. Wówczas bada się, jak koszt ubezpieczenia został ujęty i opisany oraz jaki miał wpływ na kwoty i koszty kredytu.

„Doprecyzowanie” w innym miejscu lub w załączniku

Sama obecność prawidłowej informacji gdzieś w dokumentach nie zawsze usuwa sprzeczność lub niejednoznaczność kluczowych postanowień. W analizie istotne jest to, czy podstawowe parametry umowy zostały określone spójnie i jednoznacznie w treści dokumentów, które mają charakter wiążący.

Ocena tych kwestii wymaga odniesienia do konkretnej konstrukcji umowy oraz materiału przekazanego przy zawarciu, w tym formularza informacyjnego i załączników.

Przesłanki i terminy – co w praktyce trzeba ustalić

Kluczowe są dwie grupy pytań: (1) czy wystąpiło naruszenie objęte ustawą oraz (2) czy zachowany jest termin na złożenie oświadczenia. Dlatego ustala się m.in.:

czy umowa spełnia wymagania dotyczące elementów obligatoryjnych i ich jednoznaczności,
czy kwoty i koszty są opisane spójnie z definicjami ustawowymi (kapitał vs koszty),
czy RRSO i całkowity koszt kredytu wynikają z poprawnych danych,
jakie dokumenty przekazano przed zawarciem umowy (formularz informacyjny, załączniki),
jak przebiegało wykonywanie umowy (wypłaty, spłaty, refinansowania, wypowiedzenie),
jakie są daty istotne dla terminu z art. 45.

Na stronie dostępny jest kalkulator SKD o charakterze poglądowym — ułatwia wstępne oszacowanie skutków rozliczeniowych, ale nie zastępuje analizy umowy i dokumentów.

Kalkulator SKD – orientacyjne podsumowanie rozliczenia

Narzędzie prezentuje orientacyjną wartość kosztów zapłaconych (odsetki + opłaty) oraz szacowane saldo kapitału po SKD (wypłata – spłacony kapitał). W trybie „dane z banku” wyliczenia opierają się na podanych sumach; w trybie modelowym mają charakter poglądowy.

Tryb obliczeń

Mam dane z banku (zaświadczenie / historia spłat) Wpisz sumy: kapitał spłacony, odsetki zapłacone i opłaty zapłacone. Kalkulator policzy SKD 1:1.

Kwota do naliczania rat (P)

Zwykle „kwota kredytu/pożyczki” z umowy (może obejmować koszty kredytowane).

zł

Oprocentowanie nominalne roczne

W modelu przyjmowane jako stałe (bez zmian stóp).

Liczba rat (n)

Łączna liczba rat wg umowy/harmonogramu.

mies.

Liczba zapłaconych rat (k)

Do wyliczenia sum: odsetki/kapitał do dziś w modelu.

rat

Kwota wypłacona na konto

Jeżeli brak danych – można przyjąć = P (wynik bardziej „ostrożny”).

zł

Opłaty/prowizje (łącznie)

Wpisz łączne koszty (jeżeli znane). Wybierz sposób pobrania poniżej.

zł

Opłata potrącona na start (zapłacona) Opłata „w ratach” (pro-rata) Nie wiem / pominąć w zwrocie

Podsumowanie SKD

Odsetki zapłacone do dziś

—

Opłaty zapłacone do dziś

—

Kwota do zwrotu od banku (SKD)
(odsetki + opłaty)

—

Spłacony kapitał do dziś

—

Kapitał pozostały do spłaty po SKD
(wypłata − spłacony kapitał)

—

Hipotetyczne przyszłe odsetki (informacyjnie)

—

W trybie „bez danych z banku” wartości są szacowane na podstawie modelu rat równych przy stałej stopie. Do wyliczeń zgodnych z bankiem konieczne jest zaświadczenie/historia spłat.

Narzędzie ma charakter informacyjny. Model nie uwzględnia zmian oprocentowania, karencji, wakacji kredytowych, rat wyrównawczych ani sposobu księgowania opłat przez bank.

Dokumenty potrzebne do analizy

Umowa i załączniki

Umowa kredytu konsumenckiego wraz z załącznikami, w tym tabele opłat i prowizji.

Dokumenty przedkontraktowe

Formularz informacyjny i dokumenty przekazane przed zawarciem umowy (regulaminy, OWU, informacje o kosztach).

Rozliczenia

Harmonogram spłat i historia rozliczeń (wpłaty/wypłaty), w tym potwierdzenia pobrania opłat/składek.

Korespondencja

Korespondencja z kredytodawcą (reklamacje, odpowiedzi), wypowiedzenie (jeżeli było), propozycje restrukturyzacji/refinansowania.

Wstępna analiza sprawy

Formularz umożliwia przekazanie podstawowych informacji i dokumentów potrzebnych do wstępnej oceny sytuacji prawnej. Przekazane dane objęte są poufnością.

Odpowiedź ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani oferty zawarcia umowy. Szczegóły ewentualnej współpracy są przedstawiane po zapoznaniu się z dokumentami.

Dane teleadresowe

Adres: ARPOL Office, ul. Szosa Bydgoska 52, 87-100 Toruń
E-mail: kancelaria@brodniccy.pl
Godziny: poniedziałek–piątek 9:00–16:00
Telefony: +48 692 491 016 •
+48 696 438 993

Sankcja kredytu darmowego (SKD) – art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim