Nieautoryzowane transakcje – jak odzyskać utracone środki?
Nieautoryzowane transakcje to obciążenia rachunku lub karty dokonane bez zgody płatnika. Jeżeli użytkownik nie wyraził ważnej zgody na operację, bank ma obowiązek niezwłocznie – nie później niż do końca następnego dnia roboczego po zgłoszeniu – zwrócić jej kwotę i przywrócić stan rachunku. O wyniku sprawy często decyduje szybka reakcja i precyzyjne udokumentowanie zdarzenia.
Czym są nieautoryzowane transakcje?
- przelew z rachunku wykonany przez osobę trzecią po przejęciu dostępu do bankowości elektronicznej;
- obciążenie karty po jej kradzieży, zagubieniu lub sklonowaniu;
- transakcja BLIK albo płatność internetowa wykonana przez osobę trzecią po przejęciu danych potrzebnych do jej dokonania;
- wykorzystanie danych karty (PAN/CVV) bez wiedzy i zgody posiadacza.
Sam fakt, że do zdarzenia doszło w wyniku phishingu, manipulacji lub innego oszustwa, nie przesądza jeszcze o kwalifikacji transakcji. Trzeba ustalić, czy klient rzeczywiście wyraził zgodę na wykonanie konkretnej operacji, czy też transakcję zainicjowała osoba trzecia po przejęciu danych lub dostępu do rachunku.
Obowiązek zwrotu środków – zasada D+1
Zasada ogólna: w razie nieautoryzowanej transakcji bank ma obowiązek niezwłocznie – najpóźniej do końca następnego dnia roboczego po stwierdzeniu transakcji albo otrzymaniu zgłoszenia – zwrócić jej kwotę oraz przywrócić stan rachunku do sytuacji, jakby do obciążenia nie doszło (art. 46 UUP).
Zgodnie z art. 45 UUP to na banku spoczywa ciężar wykazania, że transakcja została autoryzowana. Samo zarejestrowane użycie instrumentu płatniczego nie jest wystarczające do udowodnienia zgody użytkownika.
Sam fakt użycia poprawnych danych logowania, kodu SMS czy mechanizmu 3-D Secure nie przesądza jeszcze o autoryzacji. Zgoda musi pochodzić od płatnika – i to bank powinien ten fakt udowodnić.
Terminy – bez zwłoki i 13 miesięcy
Zgłoszenie należy złożyć niezwłocznie po wykryciu nieprawidłowości. Roszczenia wobec banku wygasają co do zasady po 13 miesiącach od dnia obciążenia rachunku (art. 44 UUP).
Najczęstsze mechanizmy wyłudzeń
- podszywanie się pod pracownika banku i nakłanianie do podania kodów autoryzacyjnych lub instalacji aplikacji zdalnego pulpitu;
- fałszywe wiadomości SMS i e-maile z linkiem do spreparowanej strony logowania;
- fikcyjne inwestycje lub „doradcy” przejmujący kontrolę nad urządzeniem użytkownika;
- płatności internetowe CNP (card-not-present) z użyciem danych karty bez wiedzy posiadacza.
Co zrobić po wykryciu nieautoryzowanej transakcji?
- Niezwłocznie zablokować instrument płatniczy i zmienić hasła.
- Złożyć reklamację do banku, zachowując potwierdzenie zgłoszenia i numer sprawy.
- Opisać zdarzenie możliwie precyzyjnie: daty, kwoty, sposób działania sprawcy, zrzuty ekranu.
- Rozważyć zawiadomienie organów ścigania.
- W razie odmowy zwrotu – wezwać bank do zapłaty i ocenić zasadność skierowania sprawy do sądu.
Rażące niedbalstwo po wyroku C-70/25
Wyrok TSUE z 15 października 2026 r. rozdziela dwie kwestie: obowiązek bezzwłocznego zwrotu pieniędzy oraz ostateczną odpowiedzialność za stratę wynikającą z nieautoryzowanej transakcji.
Samo stanowisko banku, że klient dopuścił się rażącego niedbalstwa, nie pozwala odmówić zwrotu w terminie wynikającym z art. 46 UUP. Jeżeli transakcja była nieautoryzowana, bank powinien najpierw zwrócić środki.
Rażące niedbalstwo nie znika jednak z przepisów o usługach płatniczych. Jeżeli bank wykaże, że klient umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa naruszył obowiązki związane z bezpiecznym korzystaniem z instrumentu płatniczego i doprowadziło to do powstania straty, może następnie dochodzić od klienta własnego roszczenia.
Pojęcie rażącego niedbalstwa należy przy tym odróżnić od zwykłego błędu lub nieostrożności. Każda sprawa wymaga ustalenia przebiegu oszustwa, treści komunikatów otrzymywanych przez klienta, sposobu wykonania transakcji oraz tego, jakie obowiązki bezpieczeństwa zostały rzeczywiście naruszone.
Szerzej o skutkach wyroku piszemy w artykule:
TSUE: bank musi najpierw zwrócić środki po nieautoryzowanej transakcji – wyrok C-70/25.
Kontakt z Kancelarią
