Nieautoryzowane transakcje bankowe

Nieautoryzowane transakcje bankowe

Nieautoryzowane transakcje bankowe to operacje płatnicze wykonane bez zgody użytkownika rachunku lub instrumentu płatniczego. W praktyce najczęściej mają związek z wyłudzeniami w internecie (phishing), podszywaniem się pod infolinię (spoofing) albo przejęciem kontroli nad urządzeniem za pomocą złośliwego oprogramowania. Skutkiem jest obciążenie rachunku lub karty płatniczej przelewem, płatnością, wypłatą gotówki albo zatwierdzeniem operacji w aplikacji mobilnej.

W tego typu sprawach kluczowe znaczenie ma szybka reakcja, zabezpieczenie materiału dowodowego oraz prawidłowe zgłoszenie do instytucji finansowej. Co do zasady bank (lub inny dostawca usług płatniczych) powinien niezwłocznie przywrócić stan rachunku sprzed transakcji, chyba że wykaże, iż klient działał umyślnie albo dopuścił się rażącego niedbalstwa. Ocena ta jest zawsze zależna od okoliczności, w szczególności od przebiegu autoryzacji i komunikacji z bankiem.

Podstawy odpowiedzialności i weryfikacja zdarzenia

Czym jest transakcja nieautoryzowana
Jest to operacja dokonana bez zgody użytkownika (np. przelew, płatność kartą, wypłata gotówki, zatwierdzenie w aplikacji). Dla oceny sprawy istotne są okoliczności uwierzytelnienia i autoryzacji, w tym kanał transakcji, komunikaty bezpieczeństwa oraz sposób potwierdzania operacji.

Obowiązki instytucji płatniczej
Po zgłoszeniu bank powinien przeprowadzić weryfikację zdarzenia i co do zasady zwrócić środki niezwłocznie, przywracając stan rachunku sprzed transakcji. Odmowa zwrotu wymaga wykazania, że klient działał umyślnie albo dopuścił się rażącego niedbalstwa; samo powołanie się na „prawidłową autoryzację” nie kończy analizy.

Praktyka: w takich sprawach znaczenie ma nie tylko treść reklamacji, ale również chronologia zdarzeń: kiedy i w jaki sposób doszło do kontaktu ze sprawcą, jakie komunikaty otrzymał klient, czy doszło do instalacji oprogramowania, jak szybko zastrzeżono instrument, kiedy nastąpił kontakt z bankiem oraz jakie działania podjęto bezpośrednio po incydencie.

Typowe metody działania sprawców

Phishing

Wiadomości i strony podszywające się pod bank lub znaną usługę, których celem jest pozyskanie danych logowania, kodów autoryzacyjnych albo skłonienie do „potwierdzenia” operacji.

Spoofing

Połączenia telefoniczne imitujące numer infolinii lub pracownika banku; sprawcy nakłaniają do ujawnienia kodów, zatwierdzania operacji w aplikacji albo instalacji narzędzi zdalnego dostępu.

Złośliwe aplikacje

Fałszywe aplikacje lub komponenty przejmujące kontrolę nad urządzeniem, powiadomieniami i autoryzacją mobilną, co może umożliwić zatwierdzanie operacji bez wiedzy użytkownika.

Przejęcie kanału autoryzacji / SIM-swap

Działania ukierunkowane na przejęcie SMS-ów autoryzacyjnych lub dostępu do konta/urządzenia (np. poprzez duplikat karty SIM), tak aby możliwe było wykonanie i potwierdzenie transakcji.

Zakres obsługi prawnej

Reklamacje bankowe — przygotowanie i prowadzenie reklamacji dotyczących nieautoryzowanych transakcji, z uwzględnieniem wymogów formalnych oraz prawidłowego opisu zdarzenia.

Analiza dowodów — ocena materiałów potwierdzających przebieg zdarzenia, w tym historii rachunku, potwierdzeń transakcji, korespondencji, komunikatów w aplikacji, zrzutów ekranu, nagrań i notatek z rozmów.

Postępowanie przedsądowe — przygotowanie stanowisk i wezwań, wsparcie w rozmowach ugodowych i mediacjach, z nastawieniem na szybkie i rzeczowe wyjaśnienie sporu.

Reprezentacja sądowa — dochodzenie zwrotu środków wraz z odsetkami, w tym prowadzenie sporu w sytuacji, gdy bank powołuje się na rażące niedbalstwo klienta.

Prewencja — zalecenia dotyczące organizacji bezpiecznej autoryzacji, minimalizacji ryzyk oraz procedury reagowania na incydent (co zrobić i w jakiej kolejności).

Przebieg sprawy

  1. Zgłoszenie i zabezpieczenie dowodów — zgłoszenie do banku i niezwłoczne zastrzeżenie instrumentów płatniczych; zabezpieczenie potwierdzeń, komunikatów, korespondencji oraz okoliczności kontaktu ze sprawcą.
  2. Reklamacja i ocena odpowiedzialności — weryfikacja przebiegu autoryzacji, analiza okoliczności mogących mieć znaczenie dla oceny należytej staranności oraz przygotowanie stanowiska merytorycznego, w tym odniesienie się do argumentów banku.
  3. Postępowanie sądowe (jeżeli konieczne) — dochodzenie zwrotu środków i odsetek; w razie potrzeby wnioski o zabezpieczenie roszczeń oraz pozyskanie danych technicznych istotnych dla oceny zdarzenia.

Dokumenty

Do wstępnej oceny sprawy zwykle wystarczają podstawowe materiały. Na dalszym etapie pomagamy w pozyskaniu dodatkowych danych z banku (np. informacji o autoryzacji), jeżeli są potrzebne do reklamacji lub postępowania sądowego.

Na start – do wstępnej analizy

  • Opis i harmonogram zdarzeń (data, godzina, kwota, kanał transakcji, pierwsza reakcja)
  • Zrzuty ekranu z aplikacji / bankowości internetowej (komunikaty, powiadomienia, potwierdzenia)
  • Korespondencja z bankiem (SMS/e-mail, potwierdzenia zgłoszeń i reklamacji)

Materiały te pozwalają ocenić charakter zdarzenia i wstępnie określić kierunek dalszych działań.

Do reklamacji / sporu

  • Historia rachunku i potwierdzenia transakcji; informacje o autoryzacji (jeśli dostępne)
  • Potwierdzenia zastrzeżeń instrumentów, zmiany haseł, przywrócenia dostępu
  • Nagrania rozmów (jeśli dostępne) lub szczegółowe notatki: data, numer, treść instrukcji sprawcy

W razie potrzeby przygotowujemy wnioski o wydanie danych technicznych, które mogą być kluczowe dla oceny autoryzacji i odpowiedzialności.

Wstępna ocena sprawy

Formularz umożliwia przekazanie podstawowych informacji potrzebnych do wstępnej analizy zdarzenia. Przekazane dane pozostają poufne zgodnie z zasadami wykonywania zawodu.

Wiadomość przesłana przez formularz nie stanowi porady prawnej ani nie oznacza zawarcia umowy o prowadzenie sprawy. Warunki współpracy przedstawiamy po zapoznaniu się z zakresem sprawy i dokumentami.