Całkowicie spłacony kredyt frankowy (CHF, EUR, USD) – czy można odzyskać pieniądze?
Całkowita spłata kredytu frankowego nie wyklucza dochodzenia roszczeń wobec banku, a aktualne orzecznictwo TSUE oraz sądów powszechnych potwierdza możliwość unieważnienia umowy i uzyskania zwrotu nadpłaconych świadczeń również po zakończeniu spłaty.
Czy możliwe jest unieważnienie całkowicie spłaconego kredytu frankowego?
Spłata kredytu nie „uzdrawia” umowy, jeżeli zawierała postanowienia abuzywne lub nieprzejrzyste mechanizmy przeliczeniowe, w szczególności dotyczące ustalania kursów walut albo sposobu wyliczania rat w oparciu o tabele banku.
W praktyce sąd może ustalić nieważność umowy kredytu walutowego także po całkowitej spłacie, jeżeli z treści umowy wynika, że konsument był obciążony nieograniczonym ryzykiem kursowym albo bank zachował swobodę w kształtowaniu świadczeń klienta.
W sprawach dotyczących umów spłaconych kluczowe znaczenie ma prawidłowe ustalenie początku biegu przedawnienia, ponieważ w wielu przypadkach nie jest on liczony od daty spłaty, lecz od momentu, w którym konsument zakwestionował umowę i wezwał bank do rozliczenia.
Jakie roszczenia przysługują po spłacie kredytu?
Jeżeli umowa zostaje uznana za nieważną, podstawą rozliczenia są przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, co w praktyce oznacza zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy, przy odrębnej ocenie roszczeń banku o zwrot kapitału.
- zwrot nadpłaconych rat oraz opłat pobranych przez bank w związku z wykonywaniem umowy,
- odsetki ustawowe za opóźnienie, liczone zgodnie z podstawą roszczenia i datą wymagalności,
- zwrot kosztów procesu w razie wygrania sprawy,
- ustalenie nieważności umowy jako rozstrzygnięcie porządkujące sytuację prawną kredytobiorcy także po spłacie.
Przykładowe wyliczenia – jakie kwoty mogą wchodzić w grę?
Skala możliwego zwrotu zależy od treści umowy, wysokości kapitału, kursów stosowanych w rozliczeniach oraz sumy świadczeń spełnionych przez kredytobiorcę w całym okresie obowiązywania umowy.
Przykładowe zestawienia z praktyki
- umowa spłacona w 2013 r. – kwota kredytu 51 600 zł, suma wpłat 96 100 zł, różnica 44 500 zł,
- umowa spłacona w 2015 r. – kwota kredytu 42 200 zł, suma wpłat 101 000 zł, różnica 58 800 zł,
- przykład kredytu wieloletniego – kwota kredytu 128 000 zł, suma wpłat 257 200 zł, różnica 129 200 zł.
Powyższe wartości mają charakter ilustracyjny i nie zastępują analizy konkretnej umowy oraz historii spłat.
W sprawach dotyczących kredytów spłaconych istotne jest również właściwe przygotowanie materiału dowodowego, w tym kompletnej historii spłat, regulaminów, tabel kursowych oraz dokumentów związanych z wypłatą i rozliczeniem kredytu.
Jakie korzyści daje stwierdzenie nieważności umowy po spłacie?
Ustalenie nieważności umowy po spłacie ma wymiar nie tylko finansowy, ale też porządkujący, ponieważ usuwa stan niepewności co do podstawy prawnej świadczeń spełnionych w przeszłości oraz potencjalnych roszczeń banku.
- Rozliczenie świadczeń pozwala dochodzić zwrotu kwot uiszczonych ponad kapitał, wraz z należnymi odsetkami.
- Rozstrzygnięcie co do nieważności usuwa wątpliwości co do skutków umowy, nawet jeżeli hipoteka została już wykreślona.
- Ochrona konsumenta opiera się na badaniu transparentności mechanizmów umowy i ryzyk przedstawionych kredytobiorcy na etapie zawierania umowy.
Dlaczego warto przeanalizować sprawę mimo upływu lat?
Najczęstszy błąd polega na przyjęciu, że skoro kredyt został spłacony, to nie istnieje już podstawa do dochodzenia roszczeń, podczas gdy w wielu przypadkach właśnie po spłacie ujawnia się skala nadpłat oraz skutki zastosowanych mechanizmów indeksacyjnych.
Ocena przedawnienia wymaga analizy indywidualnej, ponieważ zależy od tego, kiedy konsument podjął działania kwestionujące umowę oraz w jaki sposób ukształtowane były postanowienia umowne i informowanie o ryzyku walutowym.
Jeżeli umowa była zawarta w okresie, w którym banki powszechnie stosowały mechanizmy indeksacji lub denominacji oparte o tabele kursowe banku, zasadna jest weryfikacja dokumentów także wtedy, gdy spłata nastąpiła wiele lat temu.
